Da mặt chảy xệ xảy ra khi collagen và elastin, hai loại sợi giữ cho da căng và đàn hồi, giảm dần theo tuổi. Ánh nắng, hút thuốc, tăng giảm cân nhanh và thói quen chăm da thô bạo đẩy quá trình đó đến sớm hơn, nên có người 35 tuổi đã thấy má và đường viền hàm trễ xuống còn người khác thì chưa.
Ở tuổi 35, những việc làm chậm chảy xệ rõ nhất là chống nắng mỗi ngày, không hút thuốc, giữ cân nặng ổn định, chăm da dịu nhẹ và cân nhắc thêm retinoid. Kem bôi không nâng được phần da đã chảy xệ; nếu muốn cải thiện rõ hơn, bạn cần bác sĩ da liễu khám để xem có thủ thuật nào phù hợp.
Da mặt chảy xệ xảy ra như thế nào
Lớp bì của da có một mạng lưới sợi collagen và elastin. Collagen giữ cho da chắc, elastin giúp da bật lại sau khi bị kéo hay co. Theo tuổi, cơ thể tạo ra hai loại sợi này ít đi và mạng lưới lỏng dần, nên da chùng xuống và không còn co lại nhanh như trước.
Cùng lúc đó, lớp mỡ dưới da ở má teo bớt và trượt xuống, xương hàm và xương quanh mắt cũng thay đổi nhẹ. Kết quả là má trông phẳng hơn, rãnh mũi má sâu hơn, đường hàm mờ đi và vùng dưới mắt chùng. Hai người cùng tuổi có thể trông khác hẳn nhau vì di truyền và vì những gì họ đã làm với làn da suốt hai ba chục năm trước đó.
Những nguyên nhân làm da chảy xệ sớm hơn tuổi
Phần do tuổi tác thì không ngăn được, còn các yếu tố đẩy nhanh chảy xệ dưới đây thì bạn bớt được, bắt đầu từ ánh nắng. Tia UV làm tổn thương sợi elastin theo thời gian; khi elastin bị phá vỡ, da giãn ra và mất khả năng co lại sau khi bị kéo. Người làm việc ngoài trời hay đi xe máy nhiều năm không che chắn thường thấy da mặt chảy xệ và sạm sớm hơn hẳn vùng da được che.

Hút thuốc làm tổn thương collagen và sợi đàn hồi, đồng thời giảm máu nuôi da, nên người hút thuốc lâu năm nhăn và chùng sớm hơn, nhất là quanh miệng. Tăng rồi giảm cân nhiều lần, hoặc giảm nhanh trong thời gian ngắn, khiến da không kịp thích nghi với phần mô bên dưới vừa mất đi, nên má và cổ chùng rõ.
Rượu bia làm da mất nước, chế độ ăn nhiều đường có thể đẩy nhanh lão hoá, còn ngủ kém kéo dài khiến gương mặt trông mệt và làm các dấu hiệu chảy xệ lộ rõ hơn. Cuối cùng là cách chăm da: chà xát mạnh khi rửa mặt, kéo căng da khi tẩy trang, massage quá mạnh tay hay dùng nhiều hoạt chất mạnh cùng lúc đều gây kích ứng, và da bị kích ứng thường xuyên thì lão hoá nhanh hơn.
Việc nên làm mỗi ngày để làm chậm chảy xệ
Không có cách nào ngăn da lão hoá hoàn toàn, nhưng ngay cả khi đã có dấu hiệu chảy xệ, thay đổi thói quen vẫn có ích. Những việc nền dưới đây không tốn nhiều thời gian mỗi ngày:
- Bôi kem chống nắng mỗi ngày cho mặt và cổ, kể cả ngày nhiều mây; đội mũ rộng vành và đeo kính râm khi ra nắng.
- Không hút thuốc, và tránh khói thuốc.
- Rửa mặt nhẹ nhàng, không chà; tẩy trang bằng cách thấm và lau nhẹ, không kéo da.
- Dưỡng ẩm mỗi ngày để da đủ nước, trông căng mịn hơn.
- Hạn chế rượu bia và đồ ngọt, ăn nhiều rau củ, trái cây và đủ đạm.
- Giữ cân nặng ổn định; nếu cần giảm cân thì giảm từ từ, kết hợp vận động.
Đeo kính râm còn giúp bạn bớt nheo mắt, vì lặp lại một biểu cảm trong nhiều năm làm nếp nhăn quanh mắt hằn sâu. Nếu da đang khô rát, châm chích, hãy phục hồi da trước rồi mới thêm hoạt chất chống lão hoá.
Chăm sóc thay đổi thế nào theo độ tuổi
Thói quen nền ở trên giữ nguyên ở mọi tuổi; phần thay đổi là những gì bạn thêm vào. Đây chỉ là mô tả chung vì tốc độ lão hoá mỗi người một khác.

Dưới 30, da còn săn chắc và chảy xệ hiếm gặp. Việc đáng làm nhất là biến chống nắng, làm sạch dịu và dưỡng ẩm thành thói quen, không hút thuốc.
Từ 30 đến 40, nhiều người bắt đầu thấy nếp nhăn và da kém đàn hồi. Đây là lúc có thể thêm retinoid, nhóm hoạt chất được bác sĩ da liễu dùng nhiều nhất cho da lão hoá. Bắt đầu với nồng độ thấp, vài tối mỗi tuần, rồi tăng dần khi da quen; khô, đỏ, bong nhẹ trong vài tuần đầu là hay gặp. Phụ nữ mang thai, định có thai hoặc đang cho con bú nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Từ 40 đến 50, da khô hơn, đường viền hàm kém sắc nét và chảy xệ dễ thấy hơn. Tăng dưỡng ẩm, chọn sữa rửa mặt và sản phẩm dịu, giãn tần suất retinoid nếu da nhạy cảm hơn trước. Trên 50, da mỏng và dễ tổn thương, ưu tiên phục hồi và bảo vệ da, đồng thời chú ý những nốt lạ mới xuất hiện để đi khám sớm.
Kem nâng cơ, massage và collagen uống giúp được tới đâu
Không loại kem hay lotion nào thấm đủ sâu để nâng phần da đã chảy xệ. Kem dưỡng giúp da đủ ẩm nên trông căng và mịn hơn, hiệu quả làm săn nếu có cũng rất nhẹ. Thấy sản phẩm hứa “nâng cơ tức thì” hay “trẻ hoá như phẫu thuật” thì bạn cứ bỏ qua.
Massage mặt và yoga mặt làm da trông tươi hơn một lúc nhờ máu lưu thông và bớt sưng, nhưng chưa có đủ bằng chứng rằng chúng đảo ngược được chảy xệ. Massage kéo mạnh còn có thể gây kích ứng. Collagen dạng uống cũng vậy: bằng chứng còn hạn chế, chưa đủ để khẳng định giúp da hết chảy xệ, và nó không thay được chống nắng. Nếu muốn dùng, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là khi bạn có bệnh nền.
Thiết bị làm săn da tại nhà nên dùng thận trọng, đúng hướng dẫn, và dừng ngay nếu da đỏ, rát hay nổi cục. Khi mục tiêu là cải thiện rõ rệt, các thủ thuật làm săn da tại cơ sở y tế là lựa chọn y khoa, cần bác sĩ da liễu khám trước để xem có phù hợp với bạn không.
Khi nào nên gặp bác sĩ
Nếu một bên mặt đột ngột xệ xuống, kèm méo miệng, khó nhắm mắt, nói khó hoặc yếu tay chân, hãy gọi cấp cứu ngay, vì đó có thể là đột quỵ hoặc liệt dây thần kinh mặt chứ không phải lão hoá.
Bạn cũng nên đi khám khi da chùng nhão nhanh kèm sụt cân không rõ lý do hay mệt mỏi kéo dài, khi mí mắt trên sụp che tầm nhìn (lúc này nên khám chuyên khoa mắt), hoặc khi da đỏ, sưng, đau, nổi cục sau khi dùng thiết bị làm đẹp tại nhà hay sau thủ thuật. Nếu bạn đang cân nhắc một thủ thuật làm săn da, buổi khám với bác sĩ da liễu là bước đầu tiên, trước cả khi chọn nơi làm.
