Bọng mắt dưới to thường do tuổi tác: các mô nâng đỡ quanh mắt yếu dần, phần mỡ vốn nằm quanh nhãn cầu dịch xuống mí dưới và phồng lên. Nếu mắt chỉ sưng rõ vào buổi sáng rồi xẹp dần trong ngày, nguyên nhân thường là giữ nước sau một đêm nằm, ăn mặn, thiếu ngủ, khóc hoặc dị ứng.
Phần lớn bọng mắt vô hại và chỉ là chuyện thẩm mỹ. Bạn nên đi khám khi sưng xuất hiện đột ngột, chỉ ở một bên, kèm đau, đỏ, nóng, mắt lồi, nhìn đôi hay nhìn kém đi, hoặc khi sưng mắt đi cùng phù chân, nước tiểu nhiều bọt, nhất là ở trẻ nhỏ.
Bọng mắt là gì, khác quầng thâm ra sao
Bọng mắt là phần mô dưới mắt phồng lên, sờ thấy độ gồ và tạo bóng khi bạn đứng dưới đèn trần. Quầng thâm là vùng da dưới mắt có màu sẫm hơn xung quanh. Hai thứ hay đi cùng nhau vì bọng mắt đổ bóng xuống, khiến vùng dưới mắt trông thâm hơn thực tế.
Nếu vấn đề chính của bạn là màu da sẫm chứ không phải độ sưng, bài quầng thâm mắt do đâu sẽ hợp hơn. Bài này nói về phần phồng lên.
Bọng mắt do đâu
Bọng mắt do đâu thì thường là vài yếu tố cộng lại, hiếm khi chỉ một.

Tuổi tác là nguyên nhân hay gặp nhất. Theo năm tháng, mô quanh mắt, kể cả một số cơ đỡ mí, yếu dần. Lớp mỡ quanh nhãn cầu vốn được giữ ở chỗ cũ bắt đầu dịch xuống mí dưới, tạo túi phồng nằm đó cả ngày.
Giữ nước là lý do khiến nhiều người thấy bọng to nhất lúc mới ngủ dậy. Dịch đọng lại ở vùng mô lỏng dưới mắt sau một đêm nằm, nhất là khi bữa tối ăn mặn hoặc bạn uống nhiều nước sát giờ ngủ. Đứng dậy đi lại vài tiếng, dịch rút dần và mắt xẹp xuống.
Thiếu ngủ, khóc nhiều hoặc uống rượu bia cũng làm mắt sưng húp sáng hôm sau. Kiểu sưng này đỡ khi bạn ngủ bù và sinh hoạt đều lại.
Dị ứng, như viêm mũi dị ứng hay dị ứng với kem mắt, phấn mắt mới, làm vùng mắt sưng kèm ngứa, chảy nước mắt, hắt hơi.
Hút thuốc góp phần gây bọng mắt và làm vùng da mỏng quanh mắt chùng nhão nhanh hơn.
Di truyền giải thích vì sao có người mới hai mươi mấy tuổi đã có bọng mắt rõ dù ngủ đủ. Bọng do cấu trúc gia đình ít thay đổi theo giấc ngủ hay chế độ ăn.
Tự nhận biết bọng mắt của bạn thuộc loại nào
Ba câu hỏi giúp bạn khoanh vùng: bọng xuất hiện từ khi nào, có đổi trong ngày không, và có một hay hai bên.
Bọng xuất hiện từ từ qua nhiều năm, đều ở hai bên và nằm đó cả ngày thường do tuổi hoặc di truyền. Bọng rõ buổi sáng, nhỏ dần tới trưa, nặng hơn sau bữa tối mặn hay đêm thức khuya là do giữ nước và thói quen. Bọng kèm ngứa, chảy nước mắt, hắt hơi, hoặc xuất hiện ngay sau khi dùng một sản phẩm mới quanh mắt thì nghĩ tới dị ứng.
Còn sưng chỉ một bên, đỏ, nóng, đau, hoặc đi kèm những dấu hiệu bất thường khác thì không nên tự phân loại tiếp, hãy để bác sĩ khám.
Khi nào bọng mắt có thể là dấu hiệu bệnh
Bọng mắt hiếm khi là dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng, nhưng sưng quanh mắt đôi khi đi cùng một số bệnh. Các gợi ý dưới đây giúp bạn biết lúc nào nên đi khám, không dùng để tự kết luận.

Bệnh mắt do tuyến giáp có thể làm mí sưng hoặc đỏ, mắt cộm như có cát, sợ ánh sáng, chảy nước mắt nhiều, đau sau nhãn cầu, mắt lồi ra trước và nhìn đôi. Nếu mắt nhìn kém đi, hãy đi khám ngay, vì dây thần kinh thị giác có thể đang bị chèn ép và đôi khi cần can thiệp khẩn. Bọng mắt kèm các dấu hiệu này, hoặc kèm hồi hộp, run tay, sụt cân, cần khám chuyên khoa mắt hoặc nội tiết.
Ở trẻ em, sưng quanh mắt là dấu hiệu thường gặp nhất của hội chứng thận hư, một bệnh thận làm cơ thể giữ nước. Sưng thường rõ hơn vào buổi sáng và khi nhẹ dễ bị nhầm với dị ứng. Trẻ sưng mí nhiều ngày liền, nhất là kèm phù chân, bụng hoặc nước tiểu nhiều bọt, cần được bác sĩ khám sớm.
Với người lớn, câu “bọng mắt là do thận yếu” phần lớn không đúng. Đa số bọng mắt ở người lớn đến từ tuổi tác, giữ nước hay thói quen sinh hoạt. Chỉ khi sưng mắt đi cùng phù chân, mệt mỏi bất thường hay nước tiểu thay đổi thì mới cần nghĩ tới thận và đi khám.
Sưng mí một bên kèm đỏ, nóng, đau, có thể sốt hoặc khó mở mắt gợi ý nhiễm trùng quanh mắt. Trường hợp này cần khám ngay, đừng tự đắp lá hay thuốc dân gian.
Cách giảm bọng mắt tại nhà
Với bọng do giữ nước, thói quen hay tuổi tác, vài việc tại nhà giúp mắt bớt sưng. Hiệu quả có giới hạn và thường chỉ kéo dài trong ngày, nhưng an toàn với hầu hết mọi người:
- Chườm mát vài phút bằng khăn sạch thấm nước lạnh. Không áp đá trực tiếp lên da, không ấn mạnh vào nhãn cầu.
- Bớt muối trong bữa ăn và không uống quá nhiều nước ngay trước khi ngủ.
- Kê đầu cao hơn một chút khi ngủ để dịch ít đọng dưới mắt.
- Ngủ đủ giấc và bỏ thuốc lá.
- Tránh tác nhân gây dị ứng đã biết, ngưng ngay kem mắt hay phấn mắt khiến mí sưng. Nếu cần thuốc chống dị ứng, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.
Kem mắt giúp vùng da quanh mắt đủ ẩm và trông mịn hơn, nhưng không làm mất bọng do mỡ dịch chuyển hay mô nâng đỡ chùng xuống. Nếu bọng mỡ khiến bạn bận tâm, bác sĩ da liễu hoặc bác sĩ phẫu thuật mí có thể tư vấn các lựa chọn và rủi ro đi kèm. Phần dưỡng ẩm, làm sạch hằng ngày cho vùng da mỏng này được nói kỹ trong bài chăm sóc vùng da quanh mắt.
Khi nào cần đi khám
Nếu bạn vẫn băn khoăn bọng mắt do đâu và khi nào đi khám, hãy dựa vào các dấu hiệu sau:
- Sưng quanh mắt nặng, đau, đỏ, nóng, kèm sốt hoặc khó mở mắt: đi khám ngay.
- Sưng chỉ ở một bên mắt hoặc nặng dần theo thời gian.
- Mắt lồi ra, nhìn đôi, cộm như có cát, sợ ánh sáng hoặc nhìn kém đi.
- Sưng quanh mắt kèm phù chân, bụng, nước tiểu nhiều bọt hoặc tăng cân nhanh, nhất là ở trẻ em.
- Sưng mắt kèm sưng môi, lưỡi, nổi ban hoặc khó thở: gọi cấp cứu.
- Sưng sau va chạm vùng mắt, hoặc kèm đau đầu, thay đổi thị lực.

