Khung chậu liên quan gì tới dáng mông
Khung chậu là vành xương nối cột sống thắt lưng với hai chân, và cơ mông bám trực tiếp vào nó. Vì vậy khung chậu nghiêng về hướng nào thì mông hiện ra theo hướng đó.
Khi khung chậu chúc về trước, lưng dưới cong vào nhiều và mông trông nhô ra sau, bụng dưới hơi đẩy ra. Khi khung chậu ngả về sau, lưng dưới phẳng đi và mông trông lép. Khi một bên hông cao hơn bên kia, hai bên mông và eo trông không đều. Nghiêng khung chậu chỉ đổi cách mông hiện ra, lượng cơ và mỡ ở mông vẫn y nguyên. Bài nghiêng khung chậu là gì trong chuyên mục này mô tả kỹ ba kiểu và nguyên nhân hay gặp của từng kiểu.
Mỗi người có độ cong cột sống và cấu trúc xương khác nhau, nên nghiêng nhẹ rất phổ biến và thường không phải bệnh. Chuyên mục khung chậu và tư thế tập trung vào phần thói quen, thứ bạn tự đổi được.
Ngồi lâu tác động lên khung chậu thế nào
Ngồi lâu tác động qua cơ, không phải qua xương. Khi ngồi, cơ gập hông ở mặt trước đùi nằm ở tư thế co ngắn; ngồi nhiều giờ mỗi ngày trong nhiều năm, cơ này quen độ dài ngắn và kéo phần trước khung chậu xuống khi bạn đứng dậy.
Trong lúc đó cơ mông gần như không phải làm gì. Cơ ít dùng thì yếu đi, mà cơ mông lại là cơ giữ khung chậu vững khi đi, đứng, leo cầu thang. Ngồi lún trong ghế sofa hay ghế mềm, lưng tròn và hông trượt về trước, lại khiến khung chậu ngả về sau và lưng dưới phẳng đi.
Vài thói quen khác cũng góp phần: vắt chân một phía lâu, đứng dồn trọng lượng vào một chân, đi giày cao gót nhiều giờ. Không thói quen nào gây hại ngay, nhưng lặp lại hằng ngày thì cơ thể thích nghi theo.
Tự quan sát khung chậu tại nhà
Cách đơn giản nhất là nhờ người chụp một ảnh nghiêng khi bạn đứng thả lỏng, chân trần, mặc đồ ôm. Xem lưng dưới cong vào nhiều hay phẳng, bụng dưới có đẩy ra không, mông nhô hay lép. Thêm một ảnh chụp từ phía sau để xem hai bên hông có ngang nhau không.
Quan sát bằng mắt chỉ cho bạn gợi ý. Cách đứng lúc chụp, quần áo, lớp mỡ và cơ đều làm hình ảnh sai lệch. Ảnh nhìn lệch không có nghĩa là bạn có bệnh, và ảnh nhìn ổn cũng không loại trừ vấn đề nếu bạn đang đau. Muốn biết chính xác thì cần bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu thăm khám.
Thói quen ngồi và đứng nên đổi
Không có tư thế ngồi nào giữ suốt ngày mà không mỏi. Thứ làm lưng và hông mỏi là ngồi yên một kiểu quá lâu, dù kiểu đó trông "chuẩn" đến đâu, nên cứ đổi tư thế là tốt.
Những việc nên làm:
- Đứng dậy đi lại vài phút mỗi khi ngồi lâu, như đi rót nước, nghe điện thoại khi đứng.
- Ngồi sát vào lưng ghế, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn hoặc trên một bục kê.
- Đặt màn hình ngang tầm mắt để không phải rướn cổ, gập lưng về trước.
- Tránh ngồi lún trong ghế mềm nhiều giờ; nếu ghế quá sâu, kê thêm gối sau lưng.
- Khi đứng lâu, chia đều trọng lượng hai chân thay vì dồn sang một bên.
Đai chỉnh dáng hay đai khung chậu có thể làm bạn thấy đứng thẳng hơn lúc đeo, nhưng không làm cơ khoẻ lên. Thứ giữ khung chậu vững lâu dài là cơ của chính bạn.
Giãn cơ và bài tập giúp khung chậu vững
Hai việc đi cùng nhau: giãn phần cơ đang ngắn và tập phần cơ đang yếu. Mỗi ngày dành ít phút cho các bài dưới đây là đủ để bắt đầu.
- Giãn cơ gập hông: quỳ một gối trên thảm, chân kia bước lên trước, siết mông bên gối quỳ và đẩy hông nhẹ về trước tới khi thấy căng ở mặt trước đùi. Giữ 10 đến 30 giây mỗi bên, thở đều.
- Cầu mông: nằm ngửa, co gối, siết mông đẩy hông lên tới khi vai, hông, gối thành một đường thẳng, không ưỡn lưng.
- Nằm nghiêng nâng chân: tập cơ mông nhỡ, giữ khung chậu không sụp sang một bên khi đi lại.
- Plank ngắn: chống khuỷu tay, giữ người thẳng từ vai tới gót trong thời gian còn giữ được lưng không võng.
Làm chậm, không cố ép. Căng nhẹ là đúng, đau nhói là sai. Muốn có chương trình tập mông đầy đủ hơn, chuyên mục bài tập cơ mông có lộ trình cho người mới.
Khi nào cần gặp bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu
Nên đi khám khi đau lưng dưới hoặc đau hông không đỡ sau khoảng một tuần nghỉ ngơi, hoặc đau ngày càng nặng, tái đi tái lại. Đi khám ngay nếu đau lan xuống chân, tê hoặc yếu chân, khó kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, hoặc đau sau một cú ngã.
Một chân trông ngắn hơn chân kia, dáng đi lệch, cột sống cong lệch nhìn thấy được cũng là lý do để thăm khám thay vì tự tập. Người đang mang thai, mới sinh hoặc từng chấn thương, phẫu thuật vùng hông, cột sống nên hỏi bác sĩ hay chuyên viên vật lý trị liệu xem bài nào phù hợp trước khi bắt đầu.

