Nghiêng khung chậu là khi khung chậu chúc về trước, ngả ra sau hoặc lệch cao thấp giữa hai bên nhiều hơn tư thế trung tính. Bạn có thể nghi ngờ khi lưng dưới cong vào nhiều và bụng dưới nhô ra (nghiêng trước), lưng dưới phẳng và mông trông lép (nghiêng sau), hoặc hai bên hông không ngang nhau (lệch bên).
Nghiêng khung chậu đổi cách mông hiện ra khi nhìn nghiêng hay nhìn từ sau, nhưng không đổi lượng cơ hay mỡ ở mông. Nghiêng nhẹ rất phổ biến và thường không phải bệnh. Muốn biết chắc mình có nghiêng hay không, và nghiêng tới mức nào, cần bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu khám.
Nghiêng khung chậu là gì
Khung chậu là vành xương nối cột sống thắt lưng với hai chân, gồm hai xương chậu, xương cùng và xương cụt. Ở tư thế trung tính, khung chậu giữ cho lưng dưới một độ cong vừa phải. Nghiêng khung chậu là khi khung chậu xoay lệch khỏi vị trí này, chúc về trước hoặc ngả ra sau nhiều hơn bình thường, hoặc một bên cao hơn bên kia.
Mỗi người có độ cong cột sống, chiều dài chân và khung xương khác nhau, nên “trung tính” cũng không giống nhau ở mọi người. Nghiêng nhẹ mà không đau, không hạn chế vận động thường chỉ là một đặc điểm cơ thể. Chỉ khi nghiêng rõ, gây đau hoặc làm bạn khó vận động thì mới cần xử trí.
Ba kiểu nghiêng và dáng thường thấy
Người ta thường chia nghiêng khung chậu theo hướng lệch thành ba kiểu.
Nghiêng ra trước là khi phần trước khung chậu chúc xuống. Lưng dưới cong vào nhiều, mông nhô ra sau, bụng dưới hơi đẩy ra dù không nhiều mỡ. Người có kiểu này hay được nhận xét là “cong mông”.
Nghiêng ra sau thì ngược lại: khung chậu ngả về sau, xương cụt như cụp xuống, lưng dưới phẳng đi. Mông trông phẳng, dáng người có thể hơi khom.
Lệch bên là khi một bên hông cao hơn bên kia. Nhìn từ phía sau, nếp mông và nếp eo hai bên không đều, một bên eo trông sâu hơn, quần váy hay bị lệch về một phía.
Vì sao khung chậu bị nghiêng
Thường là thói quen, sức cơ và cấu trúc cơ thể cộng lại, hiếm khi chỉ do một nguyên nhân.

Ngồi lâu là yếu tố hay gặp nhất. Khi ngồi nhiều giờ liền, nhóm cơ gập hông ở mặt trước đùi nằm ở trạng thái co ngắn, còn cơ mông gần như không làm việc. Cơ mông nhỡ giúp giữ khung chậu vững, và ngồi cả ngày, ít vận động có thể làm cơ mông yếu đi. Khi các nhóm cơ quanh hông mất cân bằng, khung chậu dễ nghiêng hơn. Ngồi lún trong ghế mềm hay đi kèm kiểu nghiêng ra sau.
Các yếu tố khác hay được nhắc tới gồm đi giày cao gót nhiều giờ mỗi ngày, mang thai và giai đoạn sau sinh khi trọng tâm cơ thể thay đổi, chênh lệch chiều dài hai chân, cong vẹo cột sống và chấn thương cũ ở hông, đùi hay cột sống. Ba yếu tố sau thuộc về cấu trúc và cần bác sĩ xem xét, không tự sửa bằng bài tập.
Nghiêng khung chậu ảnh hưởng thế nào tới dáng mông
Nghiêng khung chậu chủ yếu thay đổi cách vùng mông hiện ra, không thay đổi bản thân vòng 3. Nghiêng ra trước làm mông trông cong và nhô hơn, kèm bụng dưới hơi đẩy ra. Nghiêng ra sau làm mông trông phẳng, thiếu độ cong. Lệch bên làm hai bên hông và nếp mông không đều.
Vì vậy hai người có số đo giống nhau vẫn trông rất khác. Không ít người nghĩ mình mông lép trong khi thực ra họ quen đứng với khung chậu ngả về sau. Còn dáng “mông cong” trên ảnh mạng xã hội thì nhiều khi do người chụp cố ưỡn lưng, chổng hông. Bắt chước dáng đứng ấy hằng ngày không làm vòng 3 đẹp hơn mà dễ khiến lưng dưới mỏi.
Độ cong của mông còn phụ thuộc khung xương, lượng cơ và lượng mỡ, nên không thể nhìn dáng mông mà kết luận ai đó nghiêng khung chậu.
Có gây đau lưng không
Nghiêng khung chậu có thể đi kèm đau lưng, nhất là đau lưng dưới, nhưng không phải ai nghiêng cũng đau. Một số người thấy căng cứng vùng hông, đùi trước hoặc đùi sau sau khi ngồi lâu.

Chưa có bằng chứng rõ rằng tư thế “xấu” tự nó gây đau lưng, và cũng không có tư thế ngồi hay đứng nào hoàn hảo. Điều giúp ích nhiều hơn là không giữ một tư thế quá lâu và thay đổi tư thế thường xuyên. Nếu bạn chỉ hơi nghiêng mà không có triệu chứng gì thì không cần quá lo.
Tự quan sát tại nhà
Tự quan sát giúp bạn ghi nhận dấu hiệu ban đầu để biết có nên đi khám không, không dùng để tự chẩn đoán.
- Mặc đồ ôm vừa, đứng chân trần, hai bàn chân rộng bằng hông, thả lỏng như bình thường.
- Nhờ người chụp ảnh từ bên cạnh: xem lưng dưới cong nhiều, gần như phẳng hay ở mức vừa phải.
- Quay lưng lại gương, đặt hai tay lên mào chậu (phần xương hông sờ được ở hai bên eo) và xem hai tay có ngang nhau không.
- Quan sát nếp mông và nếp eo hai bên có đều nhau không.
- Ghi lại kết quả, kèm cảm giác đau, mỏi nếu có, để mang theo khi đi khám.
Quan sát bằng mắt dễ sai vì cách đứng, quần áo, độ dày mô mềm và góc chụp. Khi khám, bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu xem tư thế lúc bạn đứng, kiểm tra sức cơ, độ linh hoạt và chỉ định chụp X-quang khi cần. Không phải ai nghi nghiêng khung chậu cũng phải chụp.
Cải thiện bằng cách nào
Phần lớn trường hợp nghiêng khung chậu do thói quen được cải thiện bằng vận động và tập luyện có hướng dẫn. Bác sĩ có thể giới thiệu bạn tới chuyên viên vật lý trị liệu để có bài giãn cơ và bài tập riêng.
Những việc bạn tự làm được:
- Đứng dậy đi lại vài phút sau mỗi quãng ngồi lâu, thay đổi tư thế thường xuyên.
- Tập cơ mông và cơ bụng bằng các bài cơ bản như cầu mông, squat với trọng lượng cơ thể, nằm nghiêng nâng chân.
- Giãn nhóm cơ gập hông, đùi trước và đùi sau nếu thấy căng cứng.
- Hạn chế đi giày cao gót nhiều giờ liền, chia đều trọng lượng hai chân khi đứng.
- Giữ vận động chung như đi bộ, bơi, đạp xe.
Nghiêng do thói quen có thể đỡ dần khi bạn vận động nhiều hơn, còn nghiêng do chênh chân, cong vẹo cột sống hay chấn thương thì cần bác sĩ chỉ định cách xử trí. Đai chỉnh khung chậu hay một tư thế ngủ nào đó không sửa được nghiêng khung chậu; cơ khoẻ và thói quen mới là thứ giữ khung chậu vững. Cũng đừng tự tập động tác mạnh để “bẻ” khung chậu hay tìm người nắn chỉnh không rõ chuyên môn. Người đang đau, mới sinh, có bệnh cột sống hoặc từng chấn thương nên để chuyên viên vật lý trị liệu chọn bài và theo dõi.
Khi nào cần đi khám
Nghiêng khung chậu kèm đau là lúc nên đi khám. Gặp bác sĩ nếu đau hông vẫn còn sau một tuần nghỉ ngơi ở nhà, đau ngày càng nặng hoặc tái đi tái lại. Đau hông kèm sốt, người mệt, hông sưng nóng cần đi khám ngay. Đau sau ngã hoặc tai nạn mà không đứng hay đi lại được thì đến cơ sở cấp cứu.
Cũng nên đi khám sớm khi đau lan xuống chân, tê bì hoặc yếu chân, khó kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, một chân trông ngắn hơn chân kia, dáng đi lệch hoặc cột sống cong lệch nhìn thấy được. Bạn có thể bắt đầu ở khoa Cơ xương khớp, Chấn thương chỉnh hình hoặc Phục hồi chức năng của bệnh viện.
