Squat đúng kỹ thuật là đẩy hông ra sau và gập gối cùng lúc, giữ lưng trung tính, gối đi theo hướng mũi chân, cả bàn chân bám sàn, và chỉ hạ tới mức lưng còn phẳng. Để biết mình sai ở đâu, quay video từ bên cạnh và từ phía trước rồi soi bốn điểm: gối có chụm vào trong không, gót có nhấc không, lưng có tròn lại ở đáy không, bạn có nảy người hay nín thở không.
Ở người mới, đau gối thường đến từ hai chuyện: gối đổ vào trong khi hạ hoặc đứng lên, và tăng số lần hay thêm tạ quá nhanh. Hãy sửa hai chuyện này trước khi lo tới chi tiết khác.
Squat đúng trông như thế nào
Đây là các bước của squat với trọng lượng cơ thể, dạng nên học trước khi thêm tạ:
- Đặt hai bàn chân rộng khoảng bằng vai, mũi chân hướng thẳng hoặc xoay nhẹ ra ngoài.
- Gồng nhẹ bụng, ngực mở, vai hạ xuống, mắt nhìn thẳng.
- Đẩy hông ra sau như đang ngồi xuống một chiếc ghế phía sau lưng, đồng thời gập gối.
- Để gối đi theo hướng mũi chân, không đổ vào trong.
- Hạ tới khi đùi gần song song mặt sàn, hoặc thấp tới đâu còn giữ lưng phẳng tới đó.
- Giữ cả gót và các cạnh bàn chân chạm sàn suốt động tác.
- Đạp sàn đẩy người lên, siết mông ở điểm cao nhất.
Hít vào khi hạ xuống, thở ra khi đứng lên. Một lần squat đúng đi chậm cả hai chiều, không có cú bật ở đáy.
Tự kiểm tra squat bằng video
Bạn không cần huấn luyện viên để thấy phần lớn lỗi, chỉ cần một chiếc điện thoại đặt ngang hông. Quay một hiệp ở hai góc rồi xem lại chậm.

Góc nhìn bên cạnh cho bạn thấy gót có rời sàn không, lưng dưới có tròn lại ở điểm thấp nhất không, và thân trên có đổ gập về trước không. Góc nhìn phía trước cho bạn thấy hai gối có đi cùng hướng mũi chân hay đổ vào nhau, và người có lệch sang một bên không. Để ý nhất những lần cuối của hiệp, vì lỗi thường lộ ra khi cơ đã mỏi.
Các lỗi hay gặp và cách sửa
Phần lớn lỗi khi squat đến từ thiếu kiểm soát hoặc thiếu độ linh hoạt, không phải vì cơ thể bạn “không hợp” với bài này.
Gối chụm vào trong
Gối đổ vào nhau khi hạ hoặc khi đứng lên là lỗi hay gặp nhất và tạo áp lực lên dây chằng ở gối. Chủ động đẩy gối mở ra theo hướng mũi chân trong suốt động tác. Quấn một vòng dây kháng lực quanh đùi, ngay trên gối, giúp bạn cảm nhận được lúc gối bắt đầu đổ vào. Đứng chân quá hẹp mà mũi chân lại xoay quá rộng cũng dễ làm gối lệch hướng, nên giữ tư thế chân vừa phải.
Nhấc gót, dồn lên mũi chân
Gót rời sàn làm người chúi về trước và dồn lực vào gối. Dồn trọng lượng xuống giữa bàn chân và gót. Nếu cổ chân cứng, hãy giảm độ sâu, đứng rộng chân hơn một chút, và giãn bắp chân sau buổi tập.
Cong lưng và ngồi quá sâu
Khi lưng tròn lại ở điểm thấp, cột sống bị nén và lưng dưới phải gánh thêm, dễ đau lưng sau buổi tập. Người mới nên dừng ở khoảng góc gối 90 độ và chỉ xuống thấp hơn khi lưng vẫn phẳng. Xuống sâu bằng cách cuộn lưng là đánh đổi không đáng.
Nảy người, nín thở
Bật nhanh ở đáy dùng đà thay vì dùng cơ, và gối phải hứng cú dừng đột ngột. Nín thở làm bạn đỏ mặt, choáng. Hạ chậm, đứng lên có kiểm soát, thở ra khi đẩy lên.
Tăng số lần hoặc tạ quá nhanh
Tư thế vỡ ở những lần cuối, đau nhức kéo dài sang hôm sau là dấu hiệu bạn tăng quá sớm. Quay lại mức trước đó cho tới khi làm trọn hiệp mà tư thế vẫn giữ được.
Gối có được vượt mũi chân không
Có, ở mức vừa phải. Lời khuyên “gối không được vượt mũi chân” rất phổ biến nhưng không đúng tuyệt đối. Khi cố chặn gối ở sau mũi chân, lực lên gối giảm nhưng lực dồn sang hông và lưng dưới tăng mạnh, thân trên phải đổ gập về trước để giữ thăng bằng.
Điều quan trọng hơn là gối đi cùng hướng mũi chân, gót không nhấc, và thân trên giữ góc gần song song với cẳng chân. Nếu bạn từng đau gối, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu về biên độ phù hợp với mình.
Biến thể dễ hơn khi chưa làm đúng
Nếu chưa giữ được kỹ thuật ở dạng cơ bản, lùi về một biến thể dễ hơn sẽ giúp bạn học nhanh hơn là cố làm sai nhiều lần.

- Squat vịn: tay vịn vào lưng ghế chắc chắn, mặt bếp hoặc lan can để giữ thăng bằng.
- Squat xuống ghế: đặt ghế phía sau, hạ người tới khi mông chạm nhẹ mặt ghế rồi đứng lên, giúp học động tác đẩy hông ra sau.
- Squat dựa tường: lưng áp tường, trượt xuống rồi lên, giúp cảm nhận lưng thẳng.
- Squat với dây kháng lực quanh đùi: nhắc gối luôn mở ra ngoài.
- Goblet squat: khi đã vững, ôm một quả tạ đơn hoặc bình nước trước ngực; vật nặng phía trước giúp thân trên dễ giữ thẳng.
Tập trên sàn gạch dễ trơn khi đổ mồ hôi, nên trải thảm chống trơn hoặc đi giày đế phẳng bám tốt. Một khoảng trống bằng tấm thảm là đủ.
Bao nhiêu lần và tăng thế nào
Người mới có thể bắt đầu với một vài hiệp, mỗi hiệp 10 đến 15 lần. Khi những lần cuối vẫn giữ được tư thế, thêm một hiệp; khi ba hiệp đã nhẹ, mới tính tới giữ lâu ở điểm thấp vài giây hoặc ôm tạ.
Khi tư thế bắt đầu vỡ, dừng hiệp đó, dù chưa đủ số. Người mới không cần chạy theo thử thách 100 squat mỗi ngày. Cơ chân và mông cần ngày nghỉ, nên tập squat cách ngày và ghép vào một buổi tập mông tại nhà cùng cầu mông, lunge lùi và các bài cho hông. Squat là bài nền, nhưng chỉ squat thì đùi thường làm nhiều việc hơn mông.
Khi nào phải dừng và đi khám
Hơi mỏi hay ê cơ một hai ngày sau buổi tập là bình thường, kể cả khi bạn squat đúng kỹ thuật. Đau nhói, đau đột ngột ở gối, lưng hay hông thì dừng tập ngay và nhờ bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu xem tư thế, tìm nguồn gốc cơn đau.
Nên đi khám khi đau khu trú ở một điểm, không hết sau vài ngày hoặc ảnh hưởng sinh hoạt; khi gối sưng, kêu lục khục kèm đau, có cảm giác lỏng hoặc kẹt khớp. Đau nhức toàn thân, yếu cơ, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu như nước trà sau một buổi tập nặng có thể là dấu hiệu tiêu cơ vân, cần đi khám ngay. Người đang có chấn thương dây chằng, thoát vị đĩa đệm, thoái hoá khớp hoặc đang mang thai nên hỏi bác sĩ trước khi tập squat.

