Gàu thường trông như thế nào và do đâu
Gàu thường có vảy mỏng, nhỏ, khô hoặc hơi nhờn, rải khắp da đầu chứ không tụ thành mảng dày. Da bên dưới không đỏ hay chỉ hơi hồng, ngứa ở mức khó chịu chứ không làm bạn mất ngủ.
Gàu không phải do bạn gội đầu không sạch. Trên da đầu ai cũng có một loại nấm men sống tự nhiên, ăn chất dầu da tiết ra. Ở một số người, da đầu phản ứng với nó bằng cách tăng tốc độ bong lớp da ngoài, và các tế bào chết dính lại với nhau thành vảy nhìn thấy được. Căng thẳng, thời tiết lạnh khô và da đầu nhiều dầu thường làm gàu nặng hơn, nên nhiều người thấy gàu tăng vào mùa thi hay mùa đông.
Bài gàu do đâu và cách gội đúng trong chuyên mục đi kỹ vào nguyên nhân và vì sao có người gội hằng ngày vẫn có gàu.
Các bệnh da đầu dễ nhầm với gàu
Bốn bệnh hay bị nhầm với gàu là viêm da dầu, vảy nến, nấm da đầu và viêm da tiếp xúc, mỗi bệnh có một dấu hiệu riêng dễ nhận ra.
Viêm da dầu là dạng nặng hơn của gàu: vảy vàng, nhờn, dày hơn, nền da đỏ, và hay xuất hiện thêm ở chân mày, hai bên cánh mũi, sau tai, giữa ngực. Bệnh hay tái đi tái lại, cần bác sĩ hướng dẫn cách kiểm soát lâu dài.
Vảy nến da đầu tạo những mảng dày, nổi gồ, vảy trắng bạc, ranh giới rõ với vùng da lành, có khi lan ra trán hay sau gáy. Nhiều người có thêm mảng tương tự ở khuỷu tay, đầu gối hoặc móng tay bị rỗ.
Nấm da đầu hay gặp ở trẻ em. Dấu hiệu là những mảng tròn bong vảy kèm tóc gãy sát da hoặc rụng thành mảng, đôi khi sưng, có mủ. Bệnh lây qua dùng chung lược, mũ, gối, và dầu gội trị gàu không chữa được, nên trẻ có mảng vảy kèm rụng tóc cần được đưa đi khám.
Viêm da tiếp xúc xuất hiện sau khi da đầu gặp một chất lạ, thường là thuốc nhuộm, thuốc uốn, duỗi hay một loại dầu gội mới. Da đầu đỏ, rát, ngứa nhiều, có khi lan ra trán, vành tai, gáy trong vài ngày sau lần nhuộm.
Gội thế nào khi có gàu
Với gàu thường, dầu gội trị gàu dùng đúng cách là đủ cho phần lớn mọi người. Nhiều người không thấy đỡ vì gội như dầu gội thường, xả ngay sau khi tạo bọt.
- Làm ướt tóc bằng nước ấm, không dùng nước nóng.
- Lấy dầu gội trị gàu, tập trung xoa vào da đầu chứ không phải thân tóc.
- Massage bằng đầu ngón tay, không cào bằng móng.
- Để dầu gội trên da đầu vài phút theo hướng dẫn trên chai rồi mới xả.
- Xả sạch, dùng dầu xả ở thân và ngọn tóc nếu tóc khô.
Tóc mảnh, thẳng hoặc da đầu dầu thì có thể gội hằng ngày và dùng dầu gội trị gàu khoảng hai lần mỗi tuần; tóc dày, xoăn thì dùng khoảng một lần mỗi tuần nếu da đầu chịu được. Dùng một loại liên tục khoảng bốn tuần rồi mới kết luận có hợp hay không; không đỡ thì đổi sang loại có thành phần khác, hoặc đi khám. Khi gàu đã đỡ, nhiều người vẫn dùng dầu gội trị gàu xen với dầu gội thường để giữ.
Da đầu dầu bết và những thói quen làm ngứa thêm
Da đầu bết chỉ sau một ngày thường là do da đầu tiết nhiều dầu. Cách đơn giản nhất là gội thường xuyên hơn, kể cả hằng ngày, với dầu gội dịu nhẹ, và không thoa dầu xả hay tinh dầu lên chân tóc. Dầu da cũng là thức ăn của nấm men gây gàu, nên da đầu dầu thường đi chung với gàu.
Đội mũ bảo hiểm nhiều giờ làm da đầu bí, đổ mồ hôi và ngứa. Giặt lớp lót mũ hoặc dùng khăn lót riêng, và gội lại sau những ngày ra nhiều mồ hôi. Đừng gãi bằng móng tay: da đầu trầy xước dễ nhiễm trùng và càng ngứa. Gội nước quá nóng cũng làm da đầu khô, bong vảy thêm.
Khi nào nên đi khám
Bạn nên gặp bác sĩ da liễu khi:
- Đã dùng dầu gội trị gàu đều đặn khoảng bốn tuần mà không đỡ.
- Da đầu đỏ, sưng, đau, nóng, rỉ dịch hoặc có mủ.
- Vảy dày, vàng nhờn lan ra chân mày, cánh mũi, sau tai, hoặc có mảng đỏ bong vảy ở nơi khác trên cơ thể.
- Có mảng rụng tóc hoặc tóc gãy sát da đầu, nhất là ở trẻ nhỏ.
- Ngứa dữ dội làm mất ngủ, hoặc da đầu phản ứng mạnh sau khi nhuộm, uốn tóc.
Bác sĩ sẽ xem da đầu và có thể cạo một ít vảy hoặc nhổ vài sợi tóc để soi nấm, từ đó biết bạn đang bị gì và cần dùng thuốc nào. Đừng tự bôi thuốc bôi da có corticoid kéo dài lên da đầu khi chưa được khám, vì thuốc có thể làm nấm da đầu nặng thêm và che mất dấu hiệu khiến bác sĩ khó nhận ra bệnh.
Gàu dễ quay lại khi bạn ngưng gội dầu trị gàu, nên với da đầu và gàu, gội đúng là thói quen lâu dài chứ không phải một đợt chữa.

