Chống nắng & sắc tố

Nám da là gì và vì sao trị mờ rồi vẫn đậm lại

Cập nhật Đăng 7 phút đọcTác giả: Kiểm duyệt: Trần Phương Linh

Trả lời nhanh

Nám da là tình trạng rối loạn sắc tố kéo dài, tạo mảng nâu hoặc nâu xám, phẳng, thường đối xứng ở má, trán, sống mũi, cằm. Nám hay đậm lại sau điều trị vì điều trị chỉ làm mờ sắc tố đã có, còn ánh nắng, ánh sáng nhìn thấy, nhiệt và nội tiết vẫn kích hoạt nám. Ra nắng không che chắn hoặc bỏ chăm sóc duy trì là nám dễ quay lại.

Phụ nữ Việt soi gương kiểm tra vùng nám da trên gò má

Tóm tắt nhanh

  • Nám da là mảng nâu, nâu xám phẳng, thường đối xứng ở má, trán, sống mũi, cằm, môi trên.
  • Ánh nắng, ánh sáng nhìn thấy, nhiệt, nội tiết và di truyền là các yếu tố kích hoạt nám.
  • Nám là tình trạng mạn tính: điều trị làm mờ sắc tố nhưng da vùng nám vẫn rất nhạy với nắng và nhiệt.
  • Ngừng chống nắng khi da vừa sáng, dùng kem trộn hay làm thủ thuật liên tục khiến nám quay lại nhanh hơn.
  • Chống nắng phổ rộng mỗi ngày, loại có màu, che chắn và chăm sóc duy trì giúp giữ nám mờ lâu.
Trong bài viết
  1. Nám da là gì
  2. Nám da do đâu mà có
  3. Nám da và lý do dễ tái phát sau điều trị
  4. Những thói quen khiến nám quay lại nhanh hơn
  5. Làm gì để giữ nám mờ được lâu
  6. Khi nào mảng sẫm màu trên mặt cần đi khám

Nám da là tình trạng rối loạn sắc tố kéo dài, tạo những mảng nâu hoặc nâu xám, phẳng, thường đối xứng hai bên má, trán, sống mũi hay cằm. Nám hay đậm lại sau điều trị vì điều trị chỉ làm mờ lớp sắc tố đã có. Những thứ kích hoạt nám, như ánh nắng, ánh sáng nhìn thấy, nhiệt và nội tiết, vẫn còn nguyên đó. Vài ngày ra nắng không che chắn, hoặc bỏ chăm sóc duy trì khi thấy da đã sáng, là đủ để nám quay lại.

Với nám, việc làm được là làm mờ rồi giữ cho nó mờ; khó có chuyện xoá một lần là xong.

Nám da là gì

Nám da (tên y khoa là melasma) là các mảng sẫm màu xuất hiện chủ yếu trên mặt, màu từ nâu nhạt, nâu đến xám hoặc xanh xám. Mảng nám phẳng, không gồ lên, không ngứa, không đau. Bờ có thể rõ hoặc loang lổ, và thường hai bên mặt bị gần giống nhau.

Vị trí hay gặp nhất là gò má, trán, sống mũi, cằm và môi trên. Một số người bị cả ở cổ hay cẳng tay, những vùng hay phơi nắng. Nám gặp ở nữ nhiều hơn hẳn nam, và hay gặp ở người có màu da trung bình đến sẫm, nên khá phổ biến ở phụ nữ Việt.

Nám không lây và không phải ung thư da. Ảnh hưởng chủ yếu của nó là thẩm mỹ và tâm lý: nhiều người ngại soi gương, phải trang điểm dày hoặc thay kem liên tục với hy vọng nám tan nhanh.

Nám da do đâu mà có

Hiếm khi nám chỉ do một nguyên nhân. Thường là vài yếu tố cùng tác động lên tế bào tạo sắc tố, và các yếu tố này cũng chính là lý do nám quay lại về sau.

Phụ nữ đi xe máy đội mũ rộng vành, đeo khẩu trang để phòng nám da
Ánh nắng và nhiệt là tác nhân hàng đầu làm nám đậm lên; che chắn kỹ khi ra đường.

Ánh nắng đứng đầu danh sách. Tia UV kích thích tế bào sắc tố hoạt động mạnh hơn, nhưng ánh sáng nhìn thấy cũng góp phần làm nám đậm, nhất là ở người da sẫm. Vì vậy có người làm việc gần cửa sổ, ít ra đường mà nám vẫn không mờ.

Nhiệt là yếu tố hay bị bỏ qua. Đứng bếp lâu, xông hơi, đi xe máy giữa trưa nắng nóng đều có thể làm nám đậm thêm, kể cả khi bạn đã bôi kem chống nắng.

Nội tiết là nhóm thứ ba. Nám hay xuất hiện khi mang thai, khi dùng thuốc tránh thai hoặc liệu pháp hormone. Nếu nghi thuốc đang dùng có liên quan, hãy hỏi bác sĩ đã kê đơn, đừng tự ngưng thuốc.

Di truyền cũng có phần. Nám hay gặp ở nhiều người trong cùng một gia đình, nên nếu mẹ hoặc chị em gái bị nám, bạn nên chống nắng kỹ từ sớm.

Cuối cùng là da bị kích ứng. Mỹ phẩm không hợp, kem trộn hoặc thủ thuật làm da viêm đỏ đều có thể khiến vùng da đó sạm thêm, chồng lên nám sẵn có.

Nám da và lý do dễ tái phát sau điều trị

Nám là tình trạng mạn tính. Điều trị, dù bằng kem bôi hay thủ thuật, làm giảm lượng sắc tố đang có, nhưng không thay đổi được việc tế bào sắc tố ở vùng nám rất nhạy. Khi gặp lại nắng, ánh sáng mạnh, nhiệt hoặc thay đổi nội tiết, chúng tạo sắc tố trở lại và mảng nám hiện ra ở đúng chỗ cũ.

Một ví dụ quen thuộc: sau vài tháng điều trị, nám đã mờ rõ, rồi một chuyến đi biển ba bốn ngày không che chắn đủ là mảng nâu trên má đậm lại gần như trước. Điều trị lúc đó không hỏng, chỉ là da vùng nám phản ứng với nắng nhanh hơn hẳn da bình thường.

Nám có tái phát hay không vì thế phụ thuộc nhiều vào việc bạn làm sau khi nám đã mờ.

Những thói quen khiến nám quay lại nhanh hơn

Lỗi phổ biến nhất là thấy da sáng lên thì ngừng hết: ngừng chống nắng kỹ, ngừng sản phẩm duy trì bác sĩ dặn. Nám thường quay lại sau vài tuần đến vài tháng của giai đoạn “nghỉ” này.

Lấy kem chống nắng ra hai ngón tay để thoa đủ lượng mỗi sáng
Thoa kem chống nắng đủ lượng mỗi sáng là bước quan trọng nhất để kiểm soát nám.

Chống nắng cũng hay làm chưa đủ. Nhiều người chỉ bôi khi trời nắng gắt, bôi một lớp mỏng vào buổi sáng rồi không bôi lại, hoặc không che chắn thêm khi đi xe máy. Với da có nám, chừng đó chưa đủ để chặn ánh sáng và nhiệt.

Kem trộn và kem trị nám “trắng cấp tốc” không rõ nguồn gốc thì nên tránh hẳn. Một số loại chứa corticoid, giúp da trông sáng nhanh lúc đầu nhưng dùng lâu làm da mỏng, đỏ, dễ kích ứng. Khi ngưng, da sạm hơn và nám khó kiểm soát hơn trước.

Làm nhiều thủ thuật liên tục, đổi nơi điều trị liên tục cũng khiến da bị viêm đi viêm lại, mà da càng viêm thì càng dễ sạm.

Làm gì để giữ nám mờ được lâu

Giữ kết quả chủ yếu là duy trì vài việc đơn giản mỗi ngày, kể cả khi nám đã mờ:

  1. Bôi kem chống nắng phổ rộng mỗi sáng, kể cả hôm trời râm hay chỉ ngồi trong phòng gần cửa sổ. Loại có màu giúp chắn thêm ánh sáng nhìn thấy.
  2. Bôi lại khi ra ngoài lâu, đổ mồ hôi nhiều hoặc sau khi lau mặt.
  3. Che chắn thêm bằng mũ rộng vành, khẩu trang, kính, và tránh ra nắng giữa trưa khi có thể.
  4. Hạn chế nhiệt: đứng bếp lâu thì bật quạt hút, giảm xông hơi.
  5. Dùng sữa rửa mặt và kem dưỡng dịu nhẹ, tránh chà xát hay sản phẩm gây rát.
  6. Tiếp tục chăm sóc duy trì theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự bỏ khi thấy da đã sáng.

Nếu nám xuất hiện khi mang thai hoặc khi dùng thuốc nội tiết, nó có thể nhạt dần sau khi sinh hoặc khi ngừng thuốc theo chỉ định, nhưng không phải ai cũng vậy. Chống nắng kỹ vẫn là việc cần làm trong suốt thời gian đó.

Khi nào mảng sẫm màu trên mặt cần đi khám

Không phải mảng sẫm màu nào trên mặt cũng là nám. Tàn nhang, đồi mồi, thâm sau mụn và một số tổn thương sắc tố khác có thể trông giống nám, và một số ít trường hợp cần được bác sĩ xem kỹ. Bạn nên đi khám da liễu khi:

  • Mảng sẫm chỉ ở một bên mặt, bờ không đều, thay đổi nhanh về kích thước hoặc màu, hoặc có ngứa, chảy máu, loét.
  • Có nốt sẫm màu mới xuất hiện, khác hẳn các vết khác trên da.
  • Nám lan rộng hoặc đậm lên dù bạn đã chống nắng kỹ nhiều tháng.
  • Da đỏ, rát, mỏng hoặc sạm hơn sau khi dùng kem trị nám không rõ nguồn gốc.
  • Nám đi kèm kinh nguyệt thất thường, mệt mỏi, thay đổi cân nặng không rõ lý do.
  • Bạn đang mang thai hoặc cho con bú và muốn điều trị nám.

Bác sĩ sẽ xem kỹ vùng da, hỏi về thuốc bạn đang dùng, thói quen ra nắng và các sản phẩm từng thử, rồi mới chọn hướng điều trị phù hợp với loại da và hoàn cảnh của bạn.

Khi nào cần gặp bác sĩ da liễu?

  • Mảng sẫm chỉ ở một bên mặt, bờ không đều, thay đổi nhanh về kích thước, màu, hoặc ngứa, chảy máu, loét.
  • Nốt sẫm màu mới xuất hiện, khác hẳn các vết khác trên da.
  • Nám lan rộng hoặc đậm lên dù đã chống nắng kỹ nhiều tháng.
  • Da đỏ, rát, mỏng hoặc sạm hơn sau khi dùng kem trị nám không rõ nguồn gốc.
  • Nám kèm kinh nguyệt thất thường, mệt mỏi, thay đổi cân nặng không rõ lý do; hoặc đang mang thai, cho con bú và muốn điều trị.

Câu hỏi thường gặp

  1. Nám da có nguy hiểm không?

    Nám không lây và không phải ung thư da. Ảnh hưởng chủ yếu là thẩm mỹ và tâm lý. Tuy vậy, mảng sẫm chỉ một bên, bờ không đều, đổi màu nhanh hoặc chảy máu thì nên đi khám vì có thể không phải nám.

  2. Nám có trị hết hẳn được không?

    Nám là tình trạng mạn tính, điều trị giúp làm mờ chứ khó xoá một lần là xong. Việc làm được là làm mờ rồi giữ cho nó mờ bằng chống nắng và chăm sóc duy trì theo hướng dẫn bác sĩ.

  3. Ngồi trong nhà có cần chống nắng khi bị nám không?

    Có, nhất là khi ngồi gần cửa sổ. Ánh sáng nhìn thấy cũng làm nám đậm, nên kem chống nắng phổ rộng loại có màu giúp chắn thêm phần ánh sáng này.

  4. Mang thai bị nám sinh xong có tự hết không?

    Nám xuất hiện khi mang thai có thể nhạt dần sau khi sinh, nhưng không phải ai cũng vậy. Trong thời gian đó vẫn cần chống nắng kỹ, và muốn điều trị khi đang mang thai hay cho con bú thì nên hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  1. Melasma: Overview – American Academy of Dermatology (AAD)
  2. Melasma: Self-care – American Academy of Dermatology (AAD)
  3. Melasma – Cleveland Clinic

Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Chuyên viên nội dung mảng làm đẹp

Chuyên viên nội dung mảng làm đẹp tại biquyetlamdep.com, phụ trách các chuyên mục Da đẹp, Dáng đẹp, Gương mặt đẹp và Miệng đẹp.

Xem các bài viết →

Thuộc chủ đề: Chống nắng & sắc tố

Chia sẻ bài viết

Mục lụcChia sẻ