CHUYÊN MỤC

Loại da & tình trạng da

Loại da là đặc điểm nền của da, chủ yếu do lượng dầu da tự tiết ra, và ít thay đổi: da dầu, da khô, da hỗn hợp hay da thường. Tình trạng da là thứ da đang gặp ở thời điểm này, như mất nước, mụn, lỗ chân lông to, bong tróc hay đỏ, và đổi theo mùa, theo tuổi, theo cách bạn chăm sóc.

Da dầu vẫn thiếu nước được vì dầu và nước là hai thứ khác nhau. Da có thể tiết nhiều dầu trên bề mặt nhưng lớp ngoài cùng lại không giữ đủ nước. Loại da cho bạn biết nên chọn kết cấu sản phẩm thế nào, còn tình trạng da cho biết lúc này da đang cần xử lý gì.

Loại da là gì và có mấy loại

Loại da thường được chia thành bốn nhóm theo lượng dầu: da dầu bóng khắp mặt và lỗ chân lông dễ thấy, da khô ít dầu nên hay căng và ráp, da hỗn hợp bóng ở vùng chữ T (trán, mũi, cằm) nhưng hai má bình thường hoặc khô, và da thường cân bằng, ít khi quá bóng hay quá khô.

Da nhạy cảm hay được kể thêm như loại thứ năm, nhưng thật ra nó là xu hướng dễ phản ứng (châm chích, đỏ, ngứa) và có thể đi cùng bất kỳ loại nào ở trên. Bạn có thể vừa da dầu vừa nhạy cảm. Loại da phần lớn do cơ địa và nội tiết quyết định, nên nó thay đổi chậm, chủ yếu theo tuổi tác hoặc những giai đoạn như mang thai.

Tình trạng da là gì

Tình trạng da là những vấn đề da đang có lúc này: mất nước, mụn, lỗ chân lông to, bong tróc, đỏ, xỉn màu, thâm. Chúng lên xuống theo thời tiết, chu kỳ kinh nguyệt, giấc ngủ, căng thẳng và theo chính routine bạn đang dùng.

Ví dụ dễ thấy là cùng một người da hỗn hợp, mùa hè thì vùng chữ T bóng hơn và hay nổi mụn, vào mùa đông ở phòng máy lạnh thì hai má bong nhẹ. Loại da không đổi, tình trạng da đã khác.

Vì sao da dầu vẫn có thể thiếu nước

Dầu là chất béo do tuyến bã nhờn tiết ra, còn nước là độ ẩm nằm trong các lớp ngoài của da. Hai thứ không thay được cho nhau, nên da tiết nhiều dầu vẫn có thể mất nước.

Da dầu hay rơi vào tình trạng này vì chính cách chăm: rửa mặt nhiều lần bằng sữa rửa mặt bọt mạnh, bỏ kem dưỡng vì sợ bóng, dùng nhiều sản phẩm làm khô để "kiềm dầu". Dấu hiệu là da căng rát ngay sau khi rửa mặt nhưng vài giờ sau vẫn bóng, vân da nhìn rõ hơn, lớp nền trang điểm bị mốc hoặc tách mảng, đôi khi kèm bong nhẹ quanh mũi.

Bạn vẫn chăm theo da dầu, đừng đổi sang sản phẩm cho da khô, chỉ cần rửa mặt nhẹ tay hơn và thêm một lớp dưỡng ẩm dạng gel hoặc lỏng nhẹ thay vì bỏ dưỡng.

Cách tự xác định loại da tại nhà

Rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, thấm khô, không thoa gì thêm, rồi quan sát da sau vài giờ ở điều kiện bình thường. Bóng đều khắp mặt là da dầu. Căng, khô, có thể bong vảy là da khô. Chỉ bóng vùng chữ T là da hỗn hợp. Không bóng nhiều, không căng là da thường.

Đừng làm phép thử này ngay sau khi tẩy da chết, khi da đang kích ứng hay vừa ở nhiều giờ trong phòng máy lạnh, vì lúc đó bạn đang nhìn thấy tình trạng da chứ không phải loại da. Kết quả máy soi da ở các nơi bán mỹ phẩm chỉ nên xem là tham khảo. Bài cách xác định loại da tại nhà trong chuyên mục này có thêm phép thử bằng giấy thấm dầu và cách đọc kết quả cho từng vùng mặt.

Chăm theo loại da hay theo tình trạng da

Cần cả hai. Loại da quyết định kết cấu: da dầu hợp kem dưỡng dạng gel, lỏng nhẹ; da khô cần kem đặc hơn, có chất giữ ẩm và làm mềm. Tình trạng da quyết định có thêm hoạt chất gì và lúc nào: đang mụn thì xử lý mụn, đang mất nước hay kích ứng thì tạm dừng hoạt chất mạnh và tập trung phục hồi.

Da hỗn hợp có thể chia vùng: kem nhẹ cho vùng chữ T, thêm một lớp mỏng kem đặc hơn ở hai má khi trời hanh. Khi tình trạng da đổi, bạn đổi một hai bước cho phù hợp chứ không cần bỏ cả routine.

Các tình trạng da hay gặp trong chuyên mục

Lỗ chân lông to là tình trạng người da dầu hỏi nhiều nhất. Kích thước lỗ chân lông phần lớn do cơ địa, tuổi tác và lượng dầu, nên chăm sóc chỉ giúp chúng trông gọn hơn khi bớt bít tắc và da đủ ẩm, không đổi được cấu trúc. Bài lỗ chân lông to do đâu giải thích kỹ phần này.

Da nhạy cảm cần cách chăm riêng: ít sản phẩm, ít hương liệu, thử món mới trước trên vùng da nhỏ. Bài da nhạy cảm là gì trong chuyên mục có dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc dịu nhẹ.

Khi nào không còn là chuyện loại da

Có những dấu hiệu nhìn giống da khô hay da nhạy cảm nhưng chăm sóc mãi không hết: bong vảy kéo dài ở cánh mũi, chân mày, chân tóc kèm ngứa; mảng đỏ ở mũi và má đi kèm nóng rát hoặc nốt sần; da nứt, rỉ dịch; đỏ ngứa lan rộng sau khi dùng một sản phẩm. Gặp những trường hợp này, bạn nên đi khám da liễu thay vì tiếp tục đổi mỹ phẩm, vì chỉ bác sĩ mới xác định được đó có phải một bệnh da cần điều trị hay không.