CHUYÊN MỤC

Mụn & thâm

Vết thâm đỏ hay thâm nâu sau mụn là đổi màu trên bề mặt da, chưa phải sẹo, và thường mờ dần nếu bạn chống nắng đều, không cạy nặn và giữ routine dịu nhẹ. Sẹo rỗ là vết lõm do da bị mất mô, hình thành chủ yếu từ mụn viêm sâu và mụn bọc.

Muốn mụn và thâm không để lại sẹo, việc quan trọng nhất là xử lý mụn viêm sớm, không nặn, và gặp bác sĩ da liễu khi mụn sưng đau hoặc đã bắt đầu để lại vết lõm.

Vết của bạn là thâm hay sẹo

Thâm đỏ là vết hồng hoặc đỏ, phẳng với mặt da, hay gặp ở người da sáng và thường còn lại ngay sau khi mụn viêm xẹp. Thâm nâu là vết nâu hoặc nâu sẫm, cũng phẳng, gặp nhiều ở làn da châu Á và đậm hơn rõ sau những ngày ra nắng. Cả hai đều là chuyện màu sắc.

Sẹo rỗ thì khác ở bề mặt: da lõm xuống thành hố nhỏ, rãnh hoặc vết lõm có thành dốc. Cách tự kiểm nhanh là đứng cạnh một nguồn sáng chiếu nghiêng (đèn bàn hoặc cửa sổ) và nhìn mặt mình ở góc chéo. Vết phẳng chỉ khác màu là thâm, vết tạo bóng làm mặt da gồ ghề là sẹo. Bài thâm mụn và sẹo rỗ khác nhau thế nào trong chuyên mục này nói kỹ hơn về các kiểu sẹo thường gặp.

Vì sao có mụn để lại sẹo, có mụn thì không

Sẹo hình thành khi tình trạng viêm đi sâu xuống lớp dưới của da và phá huỷ một phần mô. Mụn đầu đen, đầu trắng nằm nông nên hiếm khi để lại sẹo. Mụn viêm lớn, mụn bọc và mụn nang nằm sâu, sưng lâu, nên nguy cơ cao hơn hẳn.

Khi bạn bóp một nốt mụn viêm, một phần dịch viêm thoát ra, phần còn lại bị đẩy ngược xuống sâu và lan sang hai bên. Cạy vảy khi vết mụn đang lành cũng làm vết thương mở lại. Mụn viêm để lâu không xử lý, tái đi tái lại ở cùng một chỗ, là con đường phổ biến dẫn tới sẹo.

Làm gì để vết thâm mờ dần

Kem chống nắng là việc đầu tiên. Tia UV kích thích da sản sinh thêm sắc tố, nên vết thâm nâu gặp nắng sẽ đậm lại và kéo dài thêm nhiều tuần. Thoa kem chống nắng mỗi sáng, kể cả ngày ở trong nhà gần cửa kính, thoa đủ lượng và thoa lại khi ra ngoài lâu.

Tiếp theo là để yên cho da lành: không cạy, không chà, không tẩy da chết mạnh lên vùng đang thâm. Một routine dịu nhẹ với sữa rửa mặt không gây khô căng và kem dưỡng ẩm giúp da phục hồi nhanh hơn những bộ sản phẩm "trị thâm" chồng nhiều hoạt chất.

Khi da đã ổn định, bạn có thể thêm một hoạt chất hỗ trợ làm đều màu như niacinamide, thử trước trên vùng nhỏ và dùng đều vài tháng mới xem xét kết quả. Thâm đỏ và thâm nâu thường mờ trong vài tháng; vết nào đậm, ở người da sẫm màu hay thường xuyên ra nắng thì có thể lâu hơn. Nếu sau nhiều tháng chăm đúng mà thâm vẫn không đổi, bác sĩ da liễu có thể tư vấn thêm lựa chọn phù hợp.

Làm gì để mụn mới không thành sẹo

Đừng nặn mụn viêm, mụn bọc hay bất cứ nốt nào còn sưng đỏ, đau. Nốt mụn đầu trắng đã chín cũng nên để tự xẹp, hoặc dùng miếng dán mụn để che và hút dịch thay vì bóp tay.

Đừng dùng miếng dán lột mụn hay que nặn liên tục cho mụn đầu đen ở mũi, vì chúng làm da tổn thương mà mụn quay lại sau vài ngày. Và đừng để mụn viêm kéo dài cả tháng rồi mới tính. Mụn viêm càng được kiểm soát sớm thì nguy cơ để lại sẹo càng thấp.

Các loại mụn bạn đang gặp

Mụn trứng cá gồm hai nhóm chính. Nhóm không viêm có mụn đầu đen (lỗ chân lông bít tắc, mở ra ngoài nên bị oxy hoá thành màu đen), mụn đầu trắng và mụn ẩn (những nốt sần nhỏ dưới da, sờ thấy rõ hơn nhìn). Nhóm viêm có sẩn đỏ, mụn mủ, và nặng hơn là mụn bọc, mụn nang nằm sâu, to, đau.

Chuyên mục mụn và thâm có bài riêng cho từng phần: mụn trứng cá với các loại mụn, nguyên nhân và lúc nào cần gặp bác sĩ; mụn ẩn là gì và vì sao nặn có thể làm nặng thêm; dấu hiệu mụn viêm, mụn bọc nên đi khám thay vì tự xử lý.

Khi nào nên gặp bác sĩ da liễu

Bạn nên đi khám khi có mụn bọc hoặc mụn nang sưng đau, mụn viêm nhiều và lan rộng, mụn kéo dài nhiều tháng dù đã chăm sóc cẩn thận, mụn bắt đầu để lại vết lõm, hoặc mụn khiến bạn ngại ra ngoài, ngại giao tiếp. Mụn kèm kinh nguyệt rất thất thường, rậm lông hay mụn nổi đột ngột ở tuổi trưởng thành cũng là lý do để khám, vì có thể liên quan tới nội tiết.

Sẹo rỗ đã hình thành thì mỹ phẩm không lấp được. Nó chỉ cải thiện bằng các thủ thuật do bác sĩ thực hiện tại cơ sở y tế, sau khi mụn đã được kiểm soát. Với mụn viêm sâu, đi khám sớm đỡ tốn công hơn nhiều so với chữa sẹo về sau.