Bạn nên dừng tự xử lý và đi khám da liễu khi mụn bọc to, cứng, đau, mọc nhiều nốt cùng lúc hoặc cứ tái phát ở một chỗ, khi mụn đã bắt đầu để lại sẹo, hoặc khi bạn đã chăm sóc đúng cách vài tuần bằng sản phẩm không kê đơn mà không thấy đỡ. Có một nhóm dấu hiệu không nên chờ lịch hẹn: vùng da quanh mụn sưng đỏ, nóng và lan rộng, đau tăng nhanh, kèm sốt, hoặc nốt mụn sưng sát mắt. Gặp những trường hợp này thì đi khám ngay trong ngày.
Dù đang ở trường hợp nào, trong lúc chờ khám đừng nặn, đừng chích nốt mụn.
Mụn bọc là gì và vì sao tự xử lý ở nhà thường không đủ
Mụn bọc là cách gọi quen thuộc cho hai dạng mụn viêm nặng: nốt cục (nodule) và nang (cyst). Điểm chung của chúng là ổ viêm nằm sâu dưới da chứ không nằm ở bề mặt như nốt mụn đầu trắng hay mụn mủ nhỏ. Vì thế mụn bọc thường đau khi chạm vào, sưng thành cục và kéo dài lâu hơn hẳn.
Nốt cục sờ cứng, giống một hạt đậu nằm dưới da, thường không có đầu mủ. Nang thì mềm hơn, bên trong có dịch. Hai dạng này hay mọc cùng nhau, và nhìn bằng mắt thường rất khó tách bạch, nên trong bài này gọi chung là mụn bọc.
Chính vì mụn bọc nằm sâu dưới da nên các sản phẩm bôi mua ngoài tiệm thuốc khó tác động tới ổ viêm. Chúng hợp với mụn nhẹ, còn mụn từ mức trung bình trở lên thường cần bác sĩ da liễu theo dõi. Để lâu thì mụn bọc dễ để lại sẹo lõm và thâm kéo dài, mà sẹo đã thành rồi thì xử lý tốn công hơn nhiều so với điều trị sớm.
Dấu hiệu mụn bọc cần đi khám sớm
Nếu bạn thấy một trong những dấu hiệu dưới đây, nên đặt lịch khám da liễu trong vài ngày tới thay vì thử thêm sản phẩm mới:

- Nốt mụn to, cứng, đau nhức, sờ thấy nằm sâu dưới da.
- Mọc nhiều nốt mụn bọc cùng lúc, hoặc nốt cũ chưa xẹp nốt mới đã lên.
- Mụn tái phát liên tục ở cùng một vùng, hay gặp ở quai hàm, cằm, lưng.
- Sau mỗi đợt mụn, da để lại vết lõm, sẹo lồi hoặc thâm khó mờ.
- Bạn đã chăm sóc đều đặn vài tuần bằng sản phẩm không kê đơn mà mụn không bớt.
Lấy ví dụ một người cứ trước kỳ kinh lại mọc hai ba nốt mụn bọc ở quai hàm, mỗi nốt kéo dài cả tuần rồi để lại vết thâm. Mỗi nốt riêng lẻ có thể tự xẹp, nhưng chu kỳ lặp lại và vết thâm tích dần là lý do đủ để đi khám. Đi khám lúc này là để cắt vòng lặp ấy trước khi vết thâm thành sẹo.
Một lý do nữa hay bị bỏ qua: mụn làm bạn ngại gặp người khác, mất ngủ hay luôn bận tâm về da. Ảnh hưởng tới tâm trạng cũng là lý do chính đáng để gặp bác sĩ, không cần đợi mụn “đủ nặng”.
Khi nào phải đi khám ngay, không chờ lịch
Một số dấu hiệu cho thấy viêm có thể đã lan rộng hoặc nhiễm trùng, lúc này không nên chờ lịch hẹn thông thường:
- Vùng da quanh mụn sưng đỏ, nóng, lan rộng ra và đau tăng nhanh trong một hai ngày.
- Kèm sốt, ớn lạnh, người mệt mỏi.
- Nốt mụn chảy mủ nhiều, có mùi.
- Mụn sưng sát mắt, làm sưng mí hoặc ảnh hưởng tới việc nhìn.
Hình dung một nốt ở cằm hôm qua chỉ bằng hạt đậu, hôm nay vùng đỏ đã lan xuống cổ và người bắt đầu sốt. Đó không còn là chuyện mụn thông thường, bạn nên đến cơ sở y tế trong ngày.
Những trường hợp nên hỏi bác sĩ trước khi tự bôi gì
Nếu bạn đang mang thai, đang tính có thai hoặc đang cho con bú, một số hoạt chất trị mụn phổ biến không phù hợp, nên hỏi bác sĩ trước khi bôi hay uống bất cứ thứ gì. Tương tự khi bạn đang dùng thuốc điều trị bệnh khác, vì có thể có tương tác hoặc thuốc đó chính là thứ làm mụn bùng lên.
Người trưởng thành bỗng nổi mụn bọc kèm kinh nguyệt thất thường, rậm lông hoặc tăng cân nhanh cũng nên đi khám sớm. Những dấu hiệu đi kèm này giúp bác sĩ xem có cần kiểm tra thêm về nội tiết hay không, việc mà bạn không tự làm ở nhà được.
Vì sao không nên nặn, chích hay lấy nhân mụn bọc
Mụn bọc thường không có nhân để lấy. Ổ viêm nằm sâu, nên khi bạn bóp mạnh, lực ép đẩy dịch viêm lan rộng ra mô xung quanh thay vì đưa nó ra ngoài. Kết quả hay gặp là nốt mụn sưng to hơn, lâu xẹp hơn, và sau đó để lại vết lõm hoặc thâm rõ hơn. Dùng kim chích ở nhà còn thêm nguy cơ nhiễm trùng.

Đi spa lấy nhân cũng không giải quyết được vấn đề, vì nốt mụn bọc vốn không có nhân như mụn đầu đen. Với nốt quá to và đau, bác sĩ da liễu có thể xử lý bằng thủ thuật phù hợp tại cơ sở y tế, trong điều kiện vô khuẩn.
Các mẹo đắp kem đánh răng, chanh, tỏi hay nghệ tươi lên nốt mụn cũng nên bỏ. Chúng dễ làm da kích ứng, đỏ rát, và vùng da đang viêm càng bị kích ứng thì càng dễ thâm.
Trong lúc chờ đi khám nên làm gì
Mục tiêu trong mấy ngày chờ là không làm nốt mụn tệ hơn, chứ không phải cố cho nó xẹp thật nhanh. Vài việc làm được ngay:
- Rửa mặt ngày hai lần bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, nước ấm, dùng tay chứ không dùng bông hay máy chà.
- Không tẩy da chết, không chà mạnh lên vùng có mụn.
- Nếu nốt mụn căng đau, chườm khăn ấm sạch lên vài phút để dễ chịu hơn.
- Giữ nguyên các sản phẩm đang dùng, đừng thêm hoạt chất mới hay đổi liên tục trước khi khám.
- Chụp ảnh nốt mụn mỗi ngày ở cùng một chỗ sáng để bác sĩ thấy được diễn tiến.
Việc thứ tư hay bị làm ngược. Khi sốt ruột, nhiều người bôi chồng ba bốn loại sản phẩm cùng lúc, da bị kích ứng, tới lúc khám bác sĩ khó phân biệt đâu là mụn, đâu là kích ứng.
Đi khám mụn bọc thường diễn ra thế nào
Buổi khám đầu thường chủ yếu là hỏi và xem. Bác sĩ sẽ hỏi mụn mọc từ bao giờ, có theo chu kỳ không, bạn đang dùng những sản phẩm gì, có đang uống thuốc nào, với nữ thì chu kỳ kinh có đều không. Sau đó bác sĩ xem trực tiếp các nốt mụn và vùng da xung quanh.
Bạn nên mang theo các sản phẩm đang dùng, hoặc chụp ảnh bao bì có ghi thành phần, cùng ảnh mụn đã chụp những ngày trước. Nếu từng điều trị ở nơi khác, mang theo đơn cũ.
Hướng điều trị được chọn riêng cho từng người, dựa trên mức độ mụn, vị trí, tuổi, nội tiết và bệnh sử. Mụn bọc thường cần vài tháng điều trị và tái khám để điều chỉnh, nên đừng nản nếu tuần đầu chưa thấy khác. Cũng đừng dùng lại thuốc kê đơn của người quen chỉ vì “họ cũng bị mụn bọc và đã đỡ”: cùng tên gọi mụn bọc, nhưng nguyên nhân và thuốc phù hợp có thể khác hẳn nhau.
Nếu đã điều trị đủ thời gian bác sĩ hẹn mà mụn vẫn mọc, hãy quay lại nói rõ điều đó. Bác sĩ cần biết cách điều trị hiện tại chưa hợp để đổi hướng, thay vì bạn tự bỏ dở hay chuyển qua nhiều nơi cùng lúc.

