CHUYÊN MỤC

Thành phần mỹ phẩm

Bạn không thể biết chắc trước, nhưng có thể giảm rủi ro rất nhiều bằng ba bước: xác định da đang cần gì, đọc bảng thành phần mỹ phẩm để xem hoạt chất chính và những chất dễ gây kích ứng, rồi thử mẫu nhỏ trên một vùng da nhỏ trong vài ngày trước khi dùng cả mặt.

Hai bước đầu giúp loại bớt sản phẩm ngay ở cửa hàng, còn câu trả lời thật chỉ có ở bước thứ ba, vì cùng một công thức có thể hợp với người này và gây đỏ rát ở người khác.

Bắt đầu từ việc da bạn đang cần gì

Trước khi nhìn nhãn, hãy biết mình đang chọn sản phẩm để làm gì: da dầu cần kem dưỡng nhẹ, da khô cần kem giữ ẩm tốt, da đang mụn cần sản phẩm không làm bít tắc, da dễ đỏ cần công thức ít thành phần. Một lọ serum được khen hết lời vẫn có thể là thứ da bạn không cần.

Sản phẩm review tốt vẫn làm bạn kích ứng được, vì người review có loại da, tình trạng da và routine khác bạn. Bài cách chọn sản phẩm phù hợp với làn da trong chuyên mục này hướng dẫn kỹ cách đi từ nhu cầu da tới sản phẩm thay vì chạy theo món đang hot.

Đọc bảng thành phần trong một phút

Bảng thành phần trên nhãn xếp theo hàm lượng giảm dần, nhưng quy tắc này chỉ áp dụng cho các thành phần có hàm lượng trên 1%. Những thành phần dưới 1% được xếp theo thứ tự tuỳ ý ở cuối danh sách. Vì vậy vài dòng đầu (thường là nước, glycerin, dầu, chất làm mềm) cho bạn biết kết cấu nền của sản phẩm, còn hoạt chất được quảng cáo rầm rộ đôi khi nằm khá xa phía dưới.

Tên trên bảng là tên quốc tế theo hệ thống INCI, nên cùng một chất sẽ có cùng tên ở mọi sản phẩm. Bạn chỉ cần nhớ tên của vài chất mình quan tâm, ví dụ niacinamide, retinol, hay "parfum"/"fragrance" cho hương liệu, là đã đọc được phần lớn những gì cần. Bài đọc nhãn mỹ phẩm trong chuyên mục giải thích cách đọc bảng thành phần mỹ phẩm từng phần mà không bị ngợp.

Những thành phần đáng để ý nếu da dễ kích ứng

Hương liệu và tinh dầu là nhóm hay gây kích ứng và dị ứng nhất trong mỹ phẩm. Nếu da bạn dễ đỏ, ưu tiên sản phẩm không có hương liệu. Cồn khô (thường ghi alcohol denat.) nằm ở vài vị trí đầu bảng có thể làm da khô và châm chích, nhất là khi da đang yếu. Cồn béo như cetyl alcohol hay cetearyl alcohol thì khác, chúng là chất làm mềm và hiếm khi gây vấn đề.

Một sản phẩm chứa cùng lúc nhiều hoạt chất mạnh (axit tẩy da chết, retinoid, vitamin C nồng độ cao) cũng dễ làm da phản ứng hơn, và khi có chuyện bạn không biết chất nào gây ra.

Nồng độ cao và nhãn «không chứa» nói lên điều gì

Nồng độ cao không có nghĩa là tốt hơn. Với nhiều hoạt chất, tăng nồng độ chủ yếu làm tăng khả năng kích ứng, trong khi hiệu quả không tăng tương ứng. Người mới nên bắt đầu ở nồng độ thấp và tăng dần nếu da chịu được.

Nhãn "không paraben", "không chứa hoá chất", "hoàn toàn thiên nhiên" chủ yếu là cách tiếp thị. Mọi thứ đều là hoá chất, kể cả nước, và nhiều chiết xuất thực vật lại là nguồn gây dị ứng thường gặp. Đọc những gì sản phẩm thực sự chứa, đừng đọc những gì nó khoe là không có.

Thử sản phẩm mới thế nào cho an toàn

Nếu được, xin mẫu thử hoặc mua cỡ nhỏ trước. Khi thử:

  1. Thoa một lượng nhỏ lên một vùng da kín như góc hàm hoặc sau tai, đúng cách bạn sẽ dùng (để nguyên hoặc rửa đi).
  2. Làm như vậy mỗi ngày trong vài ngày liền, vì có phản ứng không xuất hiện ngay lần đầu.
  3. Không đỏ, không ngứa, không rát, không nổi mụn lạ thì mới dùng cả mặt.
  4. Mỗi lần chỉ thêm một sản phẩm mới, cách vài tuần mới thêm món tiếp theo.

Dừng ngay và rửa sạch nếu da đỏ, ngứa, rát, sưng hoặc nổi mẩn. Thử trên vùng nhỏ giúp giảm rủi ro chứ không loại bỏ hoàn toàn, nên tuần đầu dùng cả mặt vẫn cần để ý.

Hai hoạt chất người mới hay hỏi

Niacinamide là hoạt chất tương đối dịu, hợp với nhiều loại da, thường được dùng cho da dầu, lỗ chân lông trông to và vết thâm, và kết hợp được với phần lớn sản phẩm khác. Bài niacinamide có tác dụng gì trong chuyên mục giải thích kỹ cách kết hợp.

Retinol thuộc nhóm retinoid, được dùng nhiều cho nếp nhăn nhỏ, da sần và mụn ẩn, nhưng dễ gây khô, bong, đỏ trong vài tuần đầu. Retinol thường dùng buổi tối, bắt đầu vài lần mỗi tuần, và cần chống nắng kỹ vào ban ngày. Phụ nữ mang thai hoặc đang có ý định mang thai nên tránh retinoid. Bài retinol là gì nói rõ ai nên thận trọng.

Khi nào nên hỏi bác sĩ trước khi dùng

Hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng sản phẩm có hoạt chất nếu bạn đang mang thai hoặc cho con bú, đang điều trị bệnh da bằng thuốc bôi hoặc thuốc uống, từng bị dị ứng với mỹ phẩm, hoặc có bệnh da như viêm da cơ địa, chàm. Nếu sau khi dùng một sản phẩm mà da sưng, phồng rộp, ngứa lan rộng hay đỏ rát không giảm sau khi đã ngừng, bạn nên đi khám da liễu thay vì tự thoa thêm thứ khác để "chữa".