Vệ sinh răng miệng

10 thực phẩm tốt cho răng và nướu nên ăn mỗi ngày

Cập nhật Đăng 11 phút đọcTác giả: Kiểm duyệt: Trần Phương Linh

Trả lời nhanh

Thực phẩm tốt cho răng gồm phô mai, sữa chua không đường, rau lá xanh đậm, rau củ giòn, trái cây nguyên quả, cá béo và đậu phụ, các loại hạt, trà không đường, ngũ cốc nguyên hạt và nước lọc. Chúng cung cấp khoáng chất hoặc kích thích tiết nước bọt, nhưng chỉ hỗ trợ chứ không thay được chải răng và khám nha sĩ.

Các thực phẩm tốt cho răng như phô mai, sữa chua, cà rốt, táo, hạt và trà xanh

Tóm tắt nhanh

  • Phô mai, sữa chua không đường và sữa cung cấp canxi, phốt phát giúp bù khoáng cho men răng.
  • Rau củ giòn và trái cây nguyên quả cần nhai kỹ, giúp tăng tiết nước bọt bảo vệ răng.
  • Nước ép và sinh tố vẫn tính là đường tự do; nên uống ít và uống trong bữa ăn.
  • Ăn đồ ngọt cùng bữa chính và hạn chế ăn vặt giúp răng ít bị axit tấn công.
  • Thực phẩm chỉ hỗ trợ; chải răng, làm sạch kẽ răng và khám định kỳ vẫn là nền tảng.
Trong bài viết
  1. 1. Phô mai
  2. 2. Sữa chua không đường và sữa
  3. 3. Rau lá xanh đậm
  4. 4. Rau củ giòn: cà rốt, cần tây
  5. 5. Táo, lê và trái cây nguyên quả
  6. 6. Cá béo và đậu phụ
  7. 7. Các loại hạt không muối, không đường
  8. 8. Trà xanh, trà không đường
  9. 9. Ngũ cốc nguyên hạt
  10. 10. Nước lọc
  11. Bảng tóm tắt 10 thực phẩm tốt cho răng
  12. Những thực phẩm nên hạn chế để bảo vệ răng
  13. Ăn thế nào để thực phẩm tốt cho răng phát huy tác dụng?

Thực phẩm tốt cho răng là những món giúp làm sạch bề mặt răng, kích thích tiết nước bọt hoặc cung cấp canxi, phốt pho, vitamin cho men răng và nướu: phô mai, sữa chua không đường, rau lá xanh, rau củ giòn, trái cây nguyên quả, cá, các loại hạt, trà không đường, ngũ cốc nguyên hạt và nước lọc. Bài này tổng hợp 10 thực phẩm tốt cho răng và nướu từ các trường nha khoa, bệnh viện trong và ngoài nước, kèm nhóm nên hạn chế và cách ăn sao cho răng ít bị tấn công.

Ăn uống không thay được việc chải răng, dùng chỉ nha khoa và khám răng định kỳ. Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ vẫn khuyên chải răng hai lần mỗi ngày và làm sạch kẽ răng mỗi ngày một lần[1]; xem thêm hướng dẫn chăm sóc răng miệng hằng ngày. Thực phẩm tốt cho răng là lớp hỗ trợ, giúp những thói quen đó hiệu quả hơn.

1. Phô mai

Phô mai, sữa chua không đường và sữa – nhóm thực phẩm tốt cho răng giàu canxi
Phô mai, sữa chua không đường và sữa cung cấp canxi, phốt phát cho men răng.

Phô mai đứng đầu danh sách thực phẩm tốt cho răng vì ít đường, giàu canxi và làm tăng tiết nước bọt khi nhai[1][3]. Trường Nha khoa Đại học Illinois Chicago cho biết phô mai chứa casein giúp men răng chắc hơn và phốt phát giúp cân bằng độ pH trong miệng[3]. Bài tổng hợp trên Pháp Luật TP.HCM cũng nhận định phô mai giúp trung hòa axit sau bữa ăn và không gây sâu răng[5].

Ăn thế nào: một miếng phô mai nhỏ sau bữa ăn hoặc sau món ngọt là cách đơn giản để giảm axit[3]. Người cần hạn chế muối hoặc chất béo bão hòa nên chọn loại ít muối và ăn lượng vừa phải.

2. Sữa chua không đường và sữa

Sữa và sữa chua là nhóm thực phẩm tốt cho răng thứ hai: chúng cung cấp canxi và phốt phát giúp bù khoáng cho răng và tái tạo men răng[1]. Sữa chua còn có lợi khuẩn, được cho là hỗ trợ phòng sâu răng, bệnh nướu và hôi miệng[3]. Theo NHS, đường tự nhiên trong sữa không được tính là “đường tự do”, nhóm đường liên quan nhiều đến sâu răng[4].

Ăn thế nào: chọn sữa chua không đường hoặc ít đường, vì sữa chua và sữa có thêm đường mất đi phần lớn lợi ích cho răng. Penn Dental Medicine lưu ý sữa và sữa chua chỉ là nguồn vitamin D đáng kể khi được bổ sung vi chất[2].

3. Rau lá xanh đậm

Rau lá xanh đậm như cải bó xôi, cải xoăn, cải bắp là thực phẩm tốt cho răng nhờ giàu canxi, axit folic và nhiều vitamin, khoáng chất[2][3]. Chuyên gia dinh dưỡng Matthew Whipple của Penn Dental Medicine cho biết cải bắp còn có vitamin C và K, có thể hỗ trợ khi nướu chảy máu và viêm do bệnh nướu[2]. Pháp Luật TP.HCM cũng xếp rau lá xanh đậm vào nhóm hỗ trợ cả răng và nướu[5].

Ăn thế nào: mâm cơm Việt vốn nhiều rau, chỉ cần duy trì một phần rau xanh trong mỗi bữa, kể cả bữa sáng[2]. Nếu nướu hay chảy máu khi chải răng, ăn rau không thay được việc đi khám; đọc thêm chảy máu chân răng do đâu.

4. Rau củ giòn: cà rốt, cần tây

Cà rốt, cần tây và táo giòn giúp tăng tiết nước bọt
Rau củ quả giòn, nhiều xơ cần nhai kỹ, giúp tăng tiết nước bọt.

Cà rốt và cần tây là thực phẩm tốt cho răng vì giòn, nhiều nước và nhiều xơ, cần nhai kỹ nên kích thích tiết nước bọt và cuốn đi mảng thức ăn[1][3]. Cedars-Sinai giải thích nước bọt là hàng rào tự nhiên quan trọng chống sâu răng và bệnh nướu, chỉ sau việc tự vệ sinh răng miệng tốt[1]. Nha sĩ Whitney DiFoggio (New York) được VnExpress dẫn lời khuyên ăn đồ giòn cần nhai nhiều như cà rốt, cần tây[6].

Ăn thế nào: trong các thực phẩm tốt cho răng, rau củ sống cắt que là món ăn vặt thay cho bánh kẹo; củ đậu, dưa leo cũng là lựa chọn giòn mát quen thuộc ở Việt Nam. Người đang niềng răng hoặc có răng yếu nên cắt nhỏ, tránh cắn trực tiếp miếng to và cứng.

5. Táo, lê và trái cây nguyên quả

Nhai táo kích thích nướu và tăng tiết nước bọt, giúp trung hòa axit; lê sống cũng được cho là giúp trung hòa axit gây sâu răng[3]. NHS cho biết đường nằm trong cấu trúc của trái cây nguyên quả ít gây sâu răng hơn, nhưng khi ép hoặc xay, đường được giải phóng và có thể hại răng[4]. Vì vậy trái cây nguyên quả là thực phẩm tốt cho răng, còn nước ép thì không hẳn.

Ăn thế nào: để trái cây là thực phẩm tốt cho răng, ưu tiên ăn cả miếng thay vì uống nước ép hay sinh tố. Trái cây chua như cam, quýt có tính axit, nên ăn trong bữa và súc miệng bằng nước sau đó[5].

6. Cá béo và đậu phụ

Cá hồi, cá ngừ và các loại cá béo là thực phẩm tốt cho răng nhờ vitamin D; Penn Dental Medicine cho biết thiếu vitamin D làm tăng nguy cơ sâu răng và tiêu xương[2]. Cá béo và đậu phụ còn giàu phốt pho, khoáng chất được cho là giúp bảo vệ men răng[3]. Đậu phụ là lựa chọn quen thuộc cho người ăn chay hoặc không dùng sữa.

Ăn thế nào: thêm cá vào thực đơn vài bữa mỗi tuần, ưu tiên hấp, kho nhạt hoặc nướng. Ở Việt Nam, cá thu, cá nục, cá basa cũng là nguồn đạm dễ mua; nguyên tắc chung về bữa ăn có trong bài đĩa ăn cân bằng.

7. Các loại hạt không muối, không đường

Hạnh nhân, hạt điều, quả óc chó là thực phẩm tốt cho răng vì chứa canxi và phốt pho; Trường Nha khoa Đại học Illinois Chicago cho biết hạt điều còn giúp kích thích tiết nước bọt[3]. Pháp Luật TP.HCM lưu ý chọn hạt không tẩm muối, không tẩm đường để có lợi cho răng[5]. Hồ đào và nhiều loại hạt còn có chất chống oxy hóa, được cho là hỗ trợ khả năng chống nhiễm trùng trong miệng[2].

Ăn thế nào: một nắm nhỏ hạt rang mộc là món ăn vặt thân thiện với răng. Tránh cắn vỡ vỏ cứng bằng răng vì dễ mẻ răng.

8. Trà xanh, trà không đường

Trà xanh không đường, nước lọc và hạt hạnh nhân
Trà không đường và nước lọc là đồ uống thân thiện với răng.

Trà xanh và trà đen chứa polyphenol, chất có thể tiêu diệt hoặc làm chậm vi khuẩn tạo mảng bám[1]. Tùy nguồn nước pha, trà còn cung cấp thêm fluor[1]. Đây là thực phẩm tốt cho răng khi uống không đường; trà sữa hay trà pha nhiều đường lại thuộc nhóm nên hạn chế.

Ăn thế nào: uống trà nóng hoặc trà đá không đường; súc miệng bằng nước sau khi uống để hạn chế ố vàng[5]. Người lo răng ố có thể đọc thêm bài răng ố vàng: nguyên nhân và lựa chọn làm trắng an toàn.

9. Ngũ cốc nguyên hạt

Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám là thực phẩm tốt cho răng hơn tinh bột tinh chế. Tinh bột phức tạp cung cấp ít “thức ăn” cho vi khuẩn hơn đường đơn[3], và ngũ cốc nguyên hạt có vitamin nhóm B, được cho là giúp giảm chảy máu và loét miệng[2]. Ngược lại, bánh mì trắng chuyển nhanh thành đường trong miệng[5].

Ăn thế nào: để ngũ cốc thành thực phẩm tốt cho răng trong bữa ăn hằng ngày, thay một phần cơm trắng bằng gạo lứt, chọn bánh mì nguyên cám cho bữa sáng. Nha sĩ DiFoggio cảnh báo nhóm tinh bột dễ lên men như bánh mì trắng, khoai tây chiên, bánh quy làm tăng axit và nguy cơ sâu răng[6].

10. Nước lọc

Nước lọc là đồ uống đơn giản nhất trong danh sách thực phẩm tốt cho răng. Nước cuốn trôi mảnh thức ăn, giữ lượng nước bọt và chống khô miệng[2][3]. Nước có fluor được trường nha khoa Illinois gọi là “chiến binh chống sâu răng” tự nhiên[3]. Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ khuyên uống nhiều nước hơn để giảm nguy cơ sâu răng[1].

Ăn thế nào: uống một ngụm nước sau bữa ăn, sau ly cà phê hay món ngọt. Nhai kẹo cao su không đường sau bữa cũng giúp tăng tiết nước bọt và lấy đi mảnh thức ăn[1][6]. Lượng nước nên uống mỗi ngày có trong bài uống bao nhiêu nước mỗi ngày là đủ.

Bảng tóm tắt 10 thực phẩm tốt cho răng

Thực phẩm Lợi ích chính cho răng Cách dùng gợi ý
Phô mai Canxi, casein, phốt phát; tăng nước bọt Ăn sau bữa hoặc sau món ngọt
Sữa chua, sữa Canxi, phốt phát, lợi khuẩn Chọn loại không đường
Rau lá xanh đậm Canxi, axit folic, vitamin C, K Có rau trong mỗi bữa
Cà rốt, cần tây Nhiều xơ, cần nhai, tăng nước bọt Ăn vặt thay bánh kẹo
Táo, lê nguyên quả Tăng nước bọt, trung hòa axit Ăn cả miếng, hạn chế nước ép
Cá béo, đậu phụ Vitamin D, phốt pho Vài bữa mỗi tuần
Các loại hạt Canxi, phốt pho Chọn loại không muối, không đường
Trà không đường Polyphenol kháng khuẩn Súc miệng sau khi uống
Ngũ cốc nguyên hạt Vitamin nhóm B, ít đường đơn Thay một phần tinh bột trắng
Nước lọc Làm sạch, chống khô miệng Uống sau bữa ăn

Bảng thực phẩm tốt cho răng trên tổng hợp từ các nguồn trong bài; lợi ích của từng món ở mức hỗ trợ, không thay cho vệ sinh răng miệng và khám răng.

Những thực phẩm nên hạn chế để bảo vệ răng

Kẹo, nước ngọt có ga và snack nên hạn chế để bảo vệ răng
Đồ ngọt dính răng và nước ngọt có ga là nhóm nên hạn chế.

Biết thực phẩm tốt cho răng mới là một nửa; nhóm nên hạn chế cũng quan trọng không kém. Theo NHS, đường là một trong những nguyên nhân chính gây sâu răng, và người trưởng thành không nên ăn quá 30 g đường tự do mỗi ngày[4]. Nước ép trái cây và sinh tố, kể cả loại không thêm đường, cũng tính là đường tự do; NHS khuyên không quá 150 ml mỗi ngày và uống trong bữa ăn[4].

  • Kẹo dẻo, kẹo cứng, kẹo bơ: bám lâu trên răng, nuôi vi khuẩn gây sâu răng[1][5].
  • Nước ngọt có ga, nước tăng lực: nhiều đường và axit làm mòn men răng[1][5]; Penn Dental Medicine cho biết nước ngọt có ga có thể có pH thấp tới 2,5[2].
  • Tinh bột dễ dính: bánh mì mềm, khoai tây chiên dễ mắc lại kẽ răng[1].
  • Nhai đá viên: có thể làm mẻ hoặc nứt răng[5].
  • Đồ uống có cồn và một số thuốc: làm khô miệng; nếu khô miệng do thuốc, hãy hỏi nha sĩ[1].

Ngoài việc bổ sung thực phẩm tốt cho răng, cần để ý đồ uống. Ở Việt Nam, trà sữa, nước mía, cà phê sữa và chè là những món nhiều đường rất phổ biến. Không cần kiêng tuyệt đối, nhưng nên uống trong bữa hoặc trong thời gian ngắn, thay vì nhâm nhi cả buổi chiều.

Ăn thế nào để thực phẩm tốt cho răng phát huy tác dụng?

Với thực phẩm tốt cho răng hay đồ ngọt, thời điểm ăn quan trọng không kém món ăn. Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ khuyên ăn đồ ngọt cùng bữa chính, khi nước bọt tiết nhiều hơn, và hạn chế ăn vặt giữa các bữa[1]. Penn Dental Medicine nhấn mạnh việc giãn cách bữa ăn để miệng có thời gian trở lại độ pH bình thường[2]. Trường nha khoa Illinois gợi ý ăn món trung hòa axit như sữa, phô mai hoặc trà không đường sau món ngọt[3].

  1. Gom đồ ngọt và nước ép vào bữa chính, tránh nhâm nhi nhiều lần trong ngày.
  2. Kết thúc bữa bằng một món thuộc nhóm thực phẩm tốt cho răng như phô mai, rau giòn hoặc ngụm nước lọc.
  3. Sau khi ăn đồ chua hoặc uống nước ngọt, chờ khoảng 30 phút mới chải răng để men răng kịp hồi phục[6].
  4. Chải răng hai lần mỗi ngày, làm sạch kẽ răng mỗi ngày[1] và khám răng định kỳ.

Chế độ ăn có nhiều thực phẩm tốt cho răng giúp giảm số lần răng bị axit tấn công, nhưng không chữa được răng đã sâu hay nướu đã viêm. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đi khám nha sĩ sớm. Đọc thêm các bài trong chuyên mục vệ sinh răng miệng.

Khi nào cần gặp bác sĩ da liễu?

  • Nướu chảy máu thường xuyên khi chải răng, sưng đỏ, có mủ hoặc răng lung lay.
  • Răng ê buốt kéo dài khi ăn nóng, lạnh, ngọt, hoặc đau răng, có lỗ sâu nhìn thấy.
  • Khô miệng kéo dài, nhất là khi đang dùng thuốc điều trị lâu dài.
  • Vết loét trong miệng lâu không lành hoặc tái đi tái lại.

Câu hỏi thường gặp

  1. Uống sữa có giúp răng chắc hơn không?

    Sữa cung cấp canxi và phốt phát giúp bù khoáng cho men răng, và đường tự nhiên trong sữa không bị xếp vào nhóm đường tự do. Tuy vậy, sữa có thêm đường thì lợi ích giảm đi, nên ưu tiên sữa và sữa chua không đường.

  2. Ăn trái cây có hại răng không?

    Trái cây nguyên quả ít gây sâu răng vì đường nằm trong cấu trúc của quả. Nước ép, sinh tố và trái cây sấy dẻo thì dễ hại răng hơn, nên dùng trong bữa ăn. Với trái cây chua, nên súc miệng bằng nước sau khi ăn.

  3. Có thực phẩm nào làm trắng răng không?

    Một số món giòn, nhiều xơ giúp làm sạch bề mặt răng, và súc miệng sau khi uống trà, cà phê giúp hạn chế ố. Nhưng thực phẩm không thay được lấy cao răng hay các phương pháp làm trắng do nha sĩ thực hiện.

  4. Ăn xong có nên chải răng ngay?

    Sau khi ăn đồ chua hoặc uống nước ngọt, nên chờ khoảng 30 phút rồi mới chải răng để men răng kịp hồi phục. Trong lúc chờ, có thể súc miệng hoặc uống một ngụm nước.

Nguồn tham khảo

  1. The Best and Worst Foods for Your Teeth – Cedars-Sinai (tổng hợp khuyến nghị của Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ – ADA)
  2. The Best Foods for Healthy Teeth and Gums – Penn Dental Medicine, Đại học Pennsylvania (Matthew Whipple, chuyên gia dinh dưỡng)
  3. The best foods for a healthy smile and whole body – College of Dentistry, Đại học Illinois Chicago (có ý kiến Dr. Christine D. Wu)
  4. How does sugar in our diet affect our health? – NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh)
  5. Top loại thực phẩm tốt nhất và tệ nhất cho răng – Pháp Luật TP.HCM (tổng hợp từ Trung tâm Y tế Đại học Rochester)
  6. Mẹo ăn uống giúp răng chắc khỏe – VnExpress (ý kiến nha sĩ Whitney DiFoggio, New York, Mỹ; theo NY Post)

Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Chuyên viên nội dung mảng làm đẹp

Chuyên viên nội dung mảng làm đẹp tại biquyetlamdep.com, phụ trách các chuyên mục Da đẹp, Dáng đẹp, Gương mặt đẹp và Miệng đẹp.

Xem các bài viết →

Thuộc chủ đề: Vệ sinh răng miệng

Chia sẻ bài viết

Mục lụcChia sẻ

Bài viết liên quan